Previous Verse
Next Verse

Shloka 81

Adhyaya 34Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

युग्मासु पुत्रा जायन्ते स्त्रियो 'युग्मासु रात्रिषु ।

तस्माद् युग्मासु पुत्रार्थो संविशेत सदा नरः ॥

yugmāsu putrā jāyante striyo 'yugmāsu rātriṣu / tasmād yugmāsu putrārtho saṃviśeta sadā naraḥ

جفت راتوں میں بیٹے پیدا ہوتے ہیں اور طاق راتوں میں بیٹیاں۔ لہٰذا جو مرد بیٹا چاہے وہ ہمیشہ جفت راتوں میں ہی ہم بستری کرے۔

युग्मासुon even (nights)
युग्मासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeAdjective
Rootयुग्म (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), बहुवचनम्; (रात्रिषु इति अध्याहार्य) ‘on even (nights)’
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचनम्
जायन्तेare born
जायन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; √जन् (to be born)
स्त्रियःwomen/daughters
स्त्रियः:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचनम्
अयुग्मासुon odd (nights)
अयुग्मासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeAdjective
Rootअ- + युग्म (प्रातिपदिक)
Formनञ्-समास/नकार-प्रत्ययार्थः (negation); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचनम्; (रात्रिषु इति सह)
रात्रिषुin nights
रात्रिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), बहुवचनम्
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (सर्वनाम-प्रातिपदिक तद्)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगवत् निपातः/अव्ययार्थकः—‘therefore/from that reason’ (ablative sense)
युग्मासुon even (nights)
युग्मासु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeAdjective
Rootयुग्म (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचनम्; (रात्रिषु अध्याहार्य)
पुत्रार्थःdesiring a son / for a son’s sake
पुत्रार्थः:
Prayojaka/Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootपुत्र + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (पुत्रस्य अर्थः = for the sake of a son); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; नरः इत्यस्य विशेषणवत्
संविशेतshould enter/approach (for intercourse)
संविशेत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√विश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; √विश् (to enter), उपसर्गः सम्-
सदाalways
सदा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb) — ‘always’
नरःa man
नरः:
Karta (कर्ता/प्रथमा)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचनम्
Didactic narrator within Markandeya Purana (instructional passage; not Devi Māhātmya frame)

{ "primaryRasa": "dharma", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaGṛhastha-ācāraFertility timing doctrine

FAQs

The verse codifies a folk-ritual physiology about conception; its broader ethical frame remains self-control—desire is not to be random but governed by rule.

Falls outside pañcalakṣaṇa; it is prescriptive dharma.

‘Even/odd’ can be read as order vs. irregularity; the text valorizes patterned living as spiritually supportive.