Adhyaya 34 — Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)
उपगातादृते दोषं नान्यस्योदीरयेद् बुधः ।
प्रत्यक्षलवणं वर्ज्यमन्नमत्युष्णमेव च ॥
upagātādṛte doṣaṃ nānyasyodīrayed budhaḥ | pratyakṣalavaṇaṃ varjyam annam aty-uṣṇam eva ca ||
دانشمند شخص کو دوسرے کی عیب جوئی اس وقت تک نہیں کرنی چاہیے جب تک وہ عیب اسے خود براہِ راست معلوم نہ ہو۔ جو کھانا کھلے طور پر حد سے زیادہ نمکین ہو اور جو نہایت گرم ہو، اسے بھی ترک کرنا چاہیے۔
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
Ethically, it restrains slander: only firsthand, necessary disclosure of faults is permitted, curbing gossip and social harm. Practically, it couples speech-discipline with food-discipline, implying that self-mastery begins with everyday habits.
This verse belongs primarily to Ācāra/Dharma-śikṣā (conduct teaching), not to the core pañcalakṣaṇa topics (sarga, pratisarga, vaṃśa, manvantara, vaṃśānucarita). It is ancillary didactic material typical of Purāṇas.
‘Fault-seeing’ is treated as a mental impurity; avoiding it protects inner clarity (sattva). Dietary restraint (avoiding overly salted/overly hot food) symbolically reduces rajas (agitation) and supports steadiness of mind suitable for dharma and study.