Previous Verse
Next Verse

Shloka 91

Adhyaya 14The Messenger of Yama Explains Karmic Retribution and the Causes of Naraka Torments

सुवर्णस्तेयी विप्रघ्रः सुरापी गुरुतल्पगः ।

अधश्चोर्ध्वञ्च दीप्ताग्नौ दह्यमानाः समन्ततः ॥

suvarṇasteyī vipraghraḥ surāpī gurutalpagaḥ /

adhaś cordhvañ ca dīptāgnau dahyamānāḥ samantataḥ

سونا چرانے والا، برہمن کا قاتل، شراب پینے والا، اور استاد (گرو) کے بستر کی حرمت توڑنے والا—یہ سب بھڑکتی آگ میں نیچے اور اوپر جلتے ہیں اور ہر طرف سے جھلسائے جاتے ہیں۔

सुवर्णस्तेयीgold-thief
सुवर्णस्तेयी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुवर्ण-स्तेयिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—सुवर्णस्य स्तेयी (षष्ठी-तत्पुरुष)
विप्रघ्रःslayer of a Brahmin
विप्रघ्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र-घ्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—विप्रं घ्नः/घ्नन् (उपपद-तत्पुरुष)
सुरापीdrinker of liquor
सुरापी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुरा-पिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—सुरां पिबति इति (उपपद-तत्पुरुष)
गुरुतल्पगःone who violates the teacher’s bed (incest/adultery)
गुरुतल्पगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु-तल्प-ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—गुरोः तल्पं गच्छति इति (उपपद-तत्पुरुष)
अधःdownwards
अधः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'downwards/below')
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb: 'upwards/above')
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
दीप्ताग्नौin the blazing fire
दीप्ताग्नौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदीप्त-अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (अधिकरण/Locative), एकवचन; समासः—दीप्तः अग्निः (कर्मधारय)
दह्यमानाःbeing burned
दह्यमानाः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त (present passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; परितोऽर्थक क्रियाविशेषण (adverb: 'on all sides')
Yamakiṅkara

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Yama
DharmaMahāpātakaKarmaNaraka

FAQs

Certain acts are treated as civilizational ruptures—attacking trust, sanctity, and social-religious order. The text frames them as producing intense, unavoidable repercussions.

Dharma-centered instruction embedded in narrative; not part of the five hallmark purāṇic categories.

Fire above and below symbolizes total pervasion of consequence—no ‘safe side’ remains when foundational norms are violated; the act itself becomes the consuming heat.