Shloka 5
सहदेवस्य गोसंख्य-तन्तिपाल-रूपेण विराट-समागमः | Sahadeva’s Audience with Virāṭa as Cattle-Enumerator
Tantipāla
कर्म चेच्छामि वै कर्तु तस्य यो मां युयुक्षति । तस्या रूपेण वेषेण श्लक्षणया च तथा गिरा । न श्रद्दधत तां दासीमन्नहेतोरुपस्थिताम्,राजेन्द्र! उनके इस प्रकार पूछनेपर द्रौपदीने उनसे कहा--'मैं सैरन्ध्री- हूँ। जो मुझे अपने यहाँ नियुक्त करना चाहे, उसीके यहाँ मैं सैरन्ध्रीका कार्य करना चाहती हूँ और इसीलिये यहाँ आयी हूँ।” उसके रूप, वेष और मधुर वाणीसे किसीको यह विश्वास नहीं हुआ कि यह दासी है और अन्न-वस्त्रके लिये यहाँ उपस्थित हुई है
karma cecchāmi vai kartuṁ tasya yo māṁ yuyukṣati | tasyā rūpeṇa veṣeṇa ślakṣaṇayā ca tathā girā | na śraddadhata tāṁ dāsīm annahetor upasthitām, rājendra |
“میں اسی کے لیے خدمت کا کام کرنا چاہتی ہوں جو مجھے مقرر کرے۔” مگر اس کے حسن، لباس اور نرم و شیریں گفتاری کے باعث لوگ یہ باور نہ کر سکے کہ وہ محض کھانے کی خاطر حاضر ہوئی ایک خادمہ ہے۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Outer markers—beauty, dress, and refined speech—strongly shape belief and social judgment; the verse highlights how necessity and dharma in exile can require concealment, while society may distrust a declared low status when it conflicts with visible refinement.
During the Pāṇḍavas’ incognito period, Draupadī presents herself as a Sairandhrī seeking service; the narrator notes that onlookers do not accept her claim of being a mere maid because her appearance and speech seem too noble.