Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

Virāṭa-parva Adhyāya 33 — Kuru Cattle-Raid and Matsya Mobilization (भूमिंजय-प्रेरणा)

प्रोवाच पुरुषव्याप्रो भीममाहवशोभिनम्‌,भीम युद्धमें अत्यन्त सुशोभित होते थे। पुरुष-श्रेष्ठ राजा युधिष्ठिर सुशर्माको उस दशामें देखकर हँसे और भीमसेनसे बोले--“इस नराधमको छोड़ दो।” उनके ऐसा कहनेपर भीम महाबली सुशर्मासे बोले

vaiśampāyana uvāca | provāca puruṣavyāghro bhīmam āhavśobhinam | bhīma yuddhe atyantaṃ suśobhita āsīt | puruṣaśreṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ suśarmāṇaṃ tāṃ daśāṃ dṛṣṭvā jahāsa ca bhīmasenam uvāca—“imaṃ narādhamam utsṛja” iti | tasyaivam uktvāpi bhīmo mahābaliḥ suśarmāṇam uvāca |

ویشَمپاین نے کہا— مردوں میں شیر یُدھشٹھِر نے جنگ میں دمکتے ہوئے بھیم سے خطاب کیا۔ سُشرما کو اس حالت میں دیکھ کر دھرماتما راجا ہنسا اور بولا— “اس نرادھم کو چھوڑ دو۔” یوں کہے جانے پر بھی قوی بازو بھیم نے سُشرما سے کہا۔

प्रोवाचsaid/spoke
प्रोवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (लिट्), 3, singular, Parasmaipada
पुरुषव्याघ्रःtiger among men (best of men)
पुरुषव्याघ्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषव्याघ्र
Formmasculine, nominative, singular
भीमम्Bhima
भीमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीम
Formmasculine, accusative, singular
आहवशोभिनम्shining/beautiful in battle
आहवशोभिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआहवशोभिन्
Formmasculine, accusative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīma (Bhīmasena)
Y
Yudhiṣṭhira
S
Suśarmā
B
battle (āhava/yuddha)

Educational Q&A

Even amid battle, restraint and proportionate response are part of dharma. Yudhiṣṭhira’s instruction to release the fallen enemy highlights a preference for self-control and ethical conduct over uncontrolled vengeance, reminding warriors that victory should not become cruelty.

In the Virāṭa Parva battle episode, Bhīma is excelling in combat. Suśarmā is seen in a weakened or humiliating condition, and Yudhiṣṭhira laughs and tells Bhīma to let him go. Despite this, Bhīma—still forceful and dominant—addresses Suśarmā, continuing the confrontation verbally.