Shloka 9
कृपवाक्यं तथा नीत्युपदेशः
Kṛpa’s Counsel and a Discourse on Statecraft
Devanagari script
तत्र बुद्धि प्रवक्ष्यामि पाण्डवान् प्रति भारत । न तु नीति: सुनीतस्य शक््यते<न्वेषितुं परै:,“भरतनन्दन! पाण्डवोंके विषयमें मेरी बुद्धिका जो निश्चय है, उसे बताता हूँ। जो उत्तम नीतिसे सम्पन्न है, उसकी उस नीतिका अनुसंधान दूसरे (अनीतिपरायण) मनुष्य नहीं कर सकते
Translation
اے بھارت نندن! پانڈوؤں کے بارے میں میری جو پختہ رائے ہے، وہ میں بیان کرتا ہوں۔ جو شخص سُنیّت (نیک تدبیر) سے آراستہ ہو، اس کی پالیسی/نیتی کی تہہ تک دوسرے نہیں پہنچ سکتے۔
Word by Word
तत्रthere/therein
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
बुद्धिम्thought, intention, decision
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रवक्ष्यामिI shall declare/tell
प्रवक्ष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormLṛṭ (Simple Future), Parasmaipada, 1st, Singular
पाण्डवान्the Pāṇḍavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रतिtowards/with regard to
प्रति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रति
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
नीतिःpolicy, right conduct
नीतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनीति
FormFeminine, Nominative, Singular
सुनीतस्यof the well-guided/virtuous (one)
सुनीतस्य:
Sampradana
TypeAdjective
Rootसुनीत
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
शक्यतेis possible/can be
शक्यते:
TypeVerb
Rootशक्
FormLaṭ (Present), Ātmanepada, 3rd, Singular, Passive
अन्वेषितुम्to investigate/seek out
अन्वेषितुम्:
TypeVerb
Rootअन्वेष्
FormTumun (Infinitive)
परैःby others
परैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes