Shloka 17
द्रौपदी-शैब्यसंवादः — Draupadī’s Identification and Counsel on Hospitality
Devanagari script
रिपूर्णां शिरसि स्थित्वा तथा विक्रम्य चोरसि । आत्मदोषात् परिशभ्रष्ट: कथं वक्ष्यामि तानहम्,मैं पराक्रम करके शत्रुओंके मस्तक तथा छातीपर खड़ा हो गया था; परंतु अब अपने ही दोषसे नीचे गिर गया। ऐसी दशामें उन आदरणीय पुरुषोंसे मैं किस प्रकार वार्तालाप करूँगा?
Translation
میں نے دلیری دکھا کر دشمنوں کے سروں اور سینوں پر قدم رکھا تھا؛ مگر اب اپنے ہی عیب کے سبب وہاں سے گر پڑا ہوں۔ ایسی حالت میں اُن معزز مردوں سے میں کس طرح گفتگو کروں گا؟
Word by Word
रिपूर्णाम्enemies
रिपूर्णाम्:
Karma
TypeNoun
Rootरिपु
FormMasculine, Accusative, Plural
शिरसिon the head
शिरसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Locative, Singular
स्थित्वाhaving stood
स्थित्वा:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
तथाthus; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
विक्रम्यhaving stepped/stridden; having advanced
विक्रम्य:
Karta
TypeVerb
Rootवि-क्रम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उरसिon the chest
उरसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउरस्
FormNeuter, Locative, Singular
आत्मदोषात्from (my) own fault
आत्मदोषात्:
Apadana
TypeNoun
Rootआत्मदोष
FormMasculine, Ablative, Singular
परिशभ्रष्टःfallen down; slipped away
परिशभ्रष्टः:
Karta
TypeVerb
Rootपरि-श-भ्रंश्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
वक्ष्यामिshall I speak; shall I say
वक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future (लृट्), 1st, Singular, Parasmaipada
तान्those (men)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
FormNominative, Singular
Speaker
दुर्योधन उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes