Shloka 18
Indra-vijaya Upākhyāna and Śalya’s Assurance to Yudhiṣṭhira (इन्द्रविजयोपाख्यानम् — शल्ययुधिष्ठिरसंवादः)
क्षत्रियाणामभावो<यं युधिषछ्िर महात्मनाम् । दुर्योधनापराधेन भीमार्जुनबलेन च,युधिष्ठिर! दुर्योधनके अपराधसे तथा भीमसेन और अर्जुनके बलसे यह महामना क्षत्रियोंके संहारका अवसर उपस्थित हो गया है वैशम्पायनजी कहते हैं--शत्रुदमन जनमेजय! तदनन्तर समस्त कुन्तीकुमारोंसे विदा लेकर श्रीमान् मद्रराज शल्य अपनी सेनाके साथ दुर्योधनके यहाँ चले गये ।। इति श्रीमहाभारते उद्योगपर्वणि सेनोद्योगपर्वणि शल्यगमने अष्टादशो5ध्याय: ॥। २१८ |। इस प्रकार श्रीमह्ा भारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत सेनोट्रोगपर्वमें शल्यगमनविषयक जअठारहवाँ अध्याय पूरा हुआ
śalya uvāca | kṣatriyāṇām abhāvo 'yaṁ yudhiṣṭhira mahātmanām | duryodhanāparādhena bhīmārjunabalena ca ||
شَلْیَ نے کہا—اے یُدھِشٹھِر! یہ عظیمُ النفس کشتریوں کے لیے نہایت سنگین آفت ہے۔ دُریودھن کے گناہ اور بھیم و ارجن کی قوت کے باعث اب شریف جنگجوؤں کی ہلاکت کا موقع آن پڑا ہے۔ ویشمپاین نے کہا—اے دشمنوں کو دبانے والے جنمیجَے! اس کے بعد مَدْر راج شَلْیَ نے کُنتی کے بیٹوں سے رخصت لے کر اپنی فوج سمیت دُریودھن کے پاس روانہ ہوا۔
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical causality in war: a leader’s wrongdoing (Duryodhana’s aparādha) can precipitate collective ruin, while even righteous strength (Bhīma and Arjuna’s bala) becomes an instrument of widespread destruction once conflict is set in motion.
Śalya addresses Yudhiṣṭhira, lamenting that circumstances have ripened for a catastrophic Kṣatriya slaughter, attributing the crisis to Duryodhana’s offense and to the formidable power of Bhīma and Arjuna that will inevitably be unleashed in war.