Shloka 24
Bhīṣma’s Appraisal of Kaurava Champions (भीष्मकृतः रथिनां गुणनिरूपणम्)
न त्वात्मनो गुणान् वक्तुमहामि विदितोडस्मि ते । कृतवर्मा त्वतिरथो भोज: शस्त्रभृतां वर:,मैं अपने मुँहसे अपने ही गुणोंका बखान करना उचित नहीं समझता। तुम तो मुझे जानते ही हो। शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ भोजवंशी कृतवर्मा तुम्हारे दलमें अतिरथी वीर हैं
na tv ātmano guṇān vaktum aham iha vidito ’smi te | kṛtavarmā tv atiratho bhojaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ ||
اپنے ہی منہ سے اپنی خوبیاں بیان کرنا میرے لیے مناسب نہیں؛ تم تو مجھے خوب جانتے ہو۔ تمہارے لشکر میں بھوج ونشی کرت ورما اسلحہ برداروں میں سب سے برتر، ایک اَتِرَتھ مہاویر ہے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma models kṣatriya decorum and ethical restraint: self-praise is improper, while recognizing the proven excellence of others—especially in a grave context like war—is appropriate.
In the Udyoga Parva’s war-preparation discourse, Bhīṣma speaks about martial strengths. He declines to advertise his own prowess and instead points out that Kṛtavarmā, a Bhoja ally, is an outstanding atiratha in the listener’s army.