Shloka 19
Vasiṣṭha–Karāla-Janaka Saṃvāda: Aśuddha-Sevana, Guṇa-Dr̥ṣṭi, and Sāṃkhya–Yoga Ekārthatā
Mahābhārata 12.293
स्वयं ही ब्राह्मणके पास जाकर उसे संतुष्ट करते हुए जो दान दिया जाता है, उसे प्रशंसनीय--उत्तम बताया गया है और याचना करनेपर जो कुछ दिया जाता है, उसे विद्वान् पुरुष मध्यम श्रेणीका दान कहते हैं ।। अवज्ञया दीयते यत् तथैवाश्रद्धयापि वा । तमाहुरधमं दान॑ मुनयः सत्यवादिन:,अवहेलना अथवा अअभश्रद्धासे जो कुछ दिया जाता है, उसे सत्यवादी मुनियोंने अधम श्रेणीका दान कहा है। डूबता हुआ मनुष्य जिस तरह नाना प्रकारके उपायद्वारा समुद्रसे पार हो जाता है, वैसे ही तुमको भी सदा ऐसा प्रयत्न करना चाहिये, जिस प्रकार संसार-समुद्रसे छुटकारा मिले
svayaṃ hi brāhmaṇake pāsa jākar use santuṣṭa karate hue yo dāna diyā jātā hai, use praśaṃsanīya—uttama batāyā gayā hai; aur yācanā karane para jo kuch diyā jātā hai, use vidvān puruṣa madhyama śreṇī kā dāna kahate haiṃ. avajñayā dīyate yat tathaivāśraddhayāpi vā | tam āhur adhamaṃ dānaṃ munayaḥ satyavādinaḥ ||
پراشر نے کہا—جو دان خود برہمن کے پاس جا کر اسے خوش و راضی کرکے دیا جائے، وہی بہترین دان ہے؛ اور جو مانگنے پر دیا جائے، وہ درمیانہ ہے۔ مگر جو حقارت کے ساتھ یا بے اعتقادی سے دیا جائے، اسے سچ بولنے والے مُنیوں نے ادنیٰ ترین دان قرار دیا ہے۔
पराशर उवाच