योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
श्रद्धधाना जितक्रोधा दानशीलानसूयव: । भृतपुत्रा भूतामात्या भृतदारा हानीर्षव:
śraddadhānā jitakrodhā dānaśīlā anasūyavaḥ | bhṛtaputrā bhūtāmātyā bhṛtadārā hānīrṣavāḥ ||
شکر نے کہا—ان میں ایمان و عقیدت تھی اور وہ غصّے پر قابو پا چکے تھے۔ وہ سخی تھے، عیب جوئی سے پاک اور حسد سے بے نیاز تھے۔ وہ بیوی، بیٹوں اور وزیروں وغیرہ جیسے زیرِ کفالت لوگوں کی مناسب پرورش و کفالت کرتے تھے۔
शक्र उवाच
The verse praises a model of righteous conduct: faith (śraddhā), mastery over anger, habitual generosity, refusal to disparage others’ good qualities, and freedom from envy—paired with responsible support of one’s dependents and public duties.
Śakra (Indra) is describing the character of exemplary people, highlighting their inner discipline and social responsibility as marks of dharmic life, especially in the context of Śānti Parva’s ethical instruction.