Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः

Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction

सुसम्मृष्टगृहा श्वासन्‌ जितस्त्रीका हुताग्नय: । गुरुशुश्रूषका दान्ता ब्रह्म॒ुण्या: सत्यवादिन:

śakra uvāca | susammṛṣṭa-gṛhāḥ śvāsan jitastrīkā hutāgnayaḥ | guruśuśrūṣakā dāntā brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ ||

شکر نے کہا—وہ اپنے گھروں کو خوب جھاڑ پونچھ کر صاف ستھرا اور باقاعدہ رکھتے تھے؛ محبت سے اپنی بیویوں کے دل جیت لیتے تھے؛ مقدس آگ کی نگہبانی کرتے اور روزانہ اگنی ہوترا ادا کرتے تھے۔ وہ گرو کی خدمت میں لگے رہتے، ضبطِ نفس والے، برہمنوں کے احترام کرنے والے اور سچ بولنے والے تھے۔

सुसम्मृष्टगृहाःhaving well-swept/cleaned houses
सुसम्मृष्टगृहाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसु + सम्मृष्ट + गृह
FormMasculine, Nominative, Plural
श्वासन्they lived/dwelt
श्वासन्:
Karta
TypeVerb
Rootश्वस् (धातु)
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural
जितस्त्रीकाःhaving won over their wives (i.e., with wives won by affection)
जितस्त्रीकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootजित + स्त्रीक
FormMasculine, Nominative, Plural
हुताग्नयःthose who have offered into the fire / performers of fire-offerings
हुताग्नयः:
Karta
TypeAdjective
Rootहुत + अग्नि
FormMasculine, Nominative, Plural
गुरुशुश्रूषकाःattendants/servants of the teacher (guru)
गुरुशुश्रूषकाः:
Karta
TypeNoun
Rootगुरु + शुश्रूषक
FormMasculine, Nominative, Plural
दान्ताःself-controlled, restrained
दान्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootदान्त
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्रह्मण्याःdevoted to Brahmins / pious, respectful to Brahmins
ब्रह्मण्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootब्रह्मण्य
FormMasculine, Nominative, Plural
सत्यवादिनःtruth-speakers, truthful persons
सत्यवादिनः:
Karta
TypeNoun
Rootसत्यवादिन्
FormMasculine, Nominative, Plural

शक्र उवाच

Ś
Śakra (Indra)
G
gṛha (house/home)
S
strī (wife)
A
agni (sacred fire)
G
guru (teacher)
B
brāhmaṇa (Brahmin)

Educational Q&A

The verse praises the ideal householder’s dharma: cleanliness and order at home, affectionate harmony with one’s spouse, daily maintenance of sacred duties (Agnihotra), devoted service to one’s teacher, self-restraint, reverence toward Brahmins, and unwavering truthfulness.

Indra (Śakra) describes a group of exemplary people by listing their virtues and disciplined practices, presenting them as models of righteous conduct within the Shānti Parva’s broader instruction on dharma and ethical living.