Shloka 13
जनकस्य मोक्षमार्गप्रश्नः तथा पञ्चशिखोपदेश-प्रस्तावः | Janaka’s Path to Liberation: Prelude to Pañcaśikha’s Instruction
राजसैस्तामसैर्भावैर्युतो हेतुबलान्वित: । क्षेत्रज्ञगेवानुयाति पांसुर्वातेरितो यथा,राजस और तामसभावोंसे युक्त हेतुबलसे प्रेरित सूक्ष्मशरीर क्षेत्रज्ञ जीवात्माके साथ- साथ ठीक उसी तरह दूसरे स्थूल शरीरमें चला जाता है, जैसे वायुद्वारा उड़ायी हुई धूल उसीके साथ-साथ एक स्थानसे दूसरे स्थानको जाती है
rājasais tāmasair bhāvair yuto hetubalānvitāḥ | kṣetrajñagevānuyāti pāṁsur vāterito yathā ||
بھیشم نے کہا—رَجَس اور تَمَس کی کیفیات سے آراستہ اور علّی محرکات کی قوت سے چلایا ہوا لطیف جسم، کھیتْرَجْن (میدانِ بدن کے جاننے والے) یعنی جیواتما کے ساتھ ساتھ دوسرے کثیف جسم میں چلا جاتا ہے؛ جیسے ہوا سے اڑی ہوئی گرد ہوا کے ساتھ ایک جگہ سے دوسری جگہ پہنچتی ہے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Rebirth is propelled by the momentum of causes—especially rajasic and tamasic dispositions and karmic impulses—so that the subtle body continues with the individual self into a new embodiment, unless purified and transcended.
In Bhishma’s instruction in the Shanti Parva, he explains the mechanism of transmigration: the jīva, accompanied by the subtle body shaped by the guṇas, moves from one gross body to another, illustrated through the image of dust carried by wind.