Shloka 12
उत्तङ्कोपाख्यानम् — Maṇi-Kuṇḍala Retrieval and Entry into Nāgaloka
Chapter 57
Devanagari script
उत्तड़्क उवाच प्रतिग्राह्ो मतो मे त्वं सदैव पुरुषर्षभ । सो हं त्वामनुसम्प्राप्तो भिक्षितुं मणिकुण्डले,उत्तंकने कहा--पुरुषप्रवर! आपका दिया हुआ दान मैं सदा ही ग्रहण करनेके योग्य मानता हूँ। इस समय मैं आपकी रानीके दोनों मणिमय कुण्डल माँगनेके लिये यहाँ आया हूँ
Translation
اُتّنگ نے کہا— اے مردِ برتر! میں ہمیشہ آپ کے عطیے کو قبول کرنے کے لائق سمجھتا ہوں۔ اسی لیے اس وقت میں آپ کی ملکہ کے دونوں جواہردار کُنڈل مانگنے کے لیے یہاں آیا ہوں۔
Word by Word
उत्तङ्कःUttaṅka
उत्तङ्कः:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तङ्क
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
प्रतिग्राहःacceptance (of a gift); receiver-ship
प्रतिग्राहः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रतिग्राह
FormMasculine, Nominative, Singular
मतःconsidered; deemed
मतः:
TypeAdjective
Rootमत
FormMasculine, Nominative, Singular
मेof me; my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
त्वम्you
त्वम्:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
पुरुषर्षभO bull among men (best of men)
पुरुषर्षभ:
Sampradana
TypeNoun
Rootपुरुषर्षभ
FormMasculine, Vocative, Singular
सःthat; he
सः:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Accusative, Singular
अनुसम्प्राप्तःhaving come to; having approached
अनुसम्प्राप्तः:
TypeAdjective
Rootअनु-सम्-प्र-आप्
FormMasculine, Nominative, Singular
भिक्षितुम्to beg; to request
भिक्षितुम्:
TypeVerb
Rootभिक्ष्
FormInfinitive
मणिकुण्डलेthe jeweled earrings (pair)
मणिकुण्डले:
Karma
TypeNoun
Rootमणिकुण्डल
FormNeuter, Accusative, Dual
Speaker
उत्तड़्क उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes