Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Sāttvika-vṛtta-kathana (Brahmā on the Conduct of Sattva) — Chapter 38

उपेक्षा ब्रह्मचर्य च परित्यागश्न सर्वश: | निर्ममत्वमनाशीष्ट्‌वमपरिक्षतधर्मता

vāyudeva uvāca | upekṣā brahmacaryaṃ ca parityāgaś ca sarvaśaḥ | nirmamatvam anāśiṣṭvam aparīkṣata-dharmatā || viśvāsaḥ lajjā titikṣā tyāgaḥ pavitratā ālasya-rahitatā komalatā moha-abhāvaḥ prāṇiṣu dayā paiśunya-avarjanam harṣaḥ santoṣaḥ agarvitā vinayaḥ sadvṛttam śānti-karmaṇi śuddha-bhāvena pravṛttiḥ uttamā buddhiḥ āsakti-vimokṣaḥ jagad-bhogeṣu udāsīnatā brahmacaryam sarva-tyāgaḥ nirmamatā phala-kāmanā-rahitatā dharmasya nirantara-pālanam—etāni sarvāṇi sattva-guṇasya kāryāṇi ||

وایودیو نے کہا—بردباری، برہماچریہ (عفت و ضبطِ نفس) اور کامل ترکِ دنیا؛ بےملکیت، بےغرضی (ثمر کی خواہش سے آزادی) اور دھرم میں غیرمتزلزل استقامت؛ اعتماد، حیا، تحمل، سخاوت، طہارت، سستی سے پاکی، نرمی، فریبِ نفس سے رہائی؛ جانداروں پر کرُونا، غیبت و بدگوئی سے پرہیز، شادمانی، قناعت؛ غرور سے خالی انکساری، ادب، حسنِ سلوک؛ امن و آشتی کے اعمال میں پاک نیت کے ساتھ مشغولیت، اعلیٰ بصیرت، وابستگی سے نجات، دنیاوی لذتوں سے بےرغبتی؛ ضبطِ نفس، ہمہ جہت ترک، اپریگرہ (عدمِ تملک)، بےثمر خواہش اور دھرم کی مسلسل پابندی—یہ سب سَتّوگُن کے آثار و نتائج ہیں۔

उपेक्षाindifference/forbearance
उपेक्षा:
Karta
TypeNoun
Rootउपेक्षा
FormFeminine, Nominative, Singular
ब्रह्मचर्यम्celibacy/chastity
ब्रह्मचर्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
परित्यागःrenunciation/abandonment
परित्यागः:
Karta
TypeNoun
Rootपरित्याग
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वशःentirely/in every way
सर्वशः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः
निर्ममत्वम्non-possessiveness
निर्ममत्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootनिर्ममत्व
FormNeuter, Nominative, Singular
अनाशीष्ट्वम्absence of desire for reward (not wishing for fruits)
अनाशीष्ट्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootअनाशीष्ट्व
FormNeuter, Nominative, Singular
अपरिक्षतधर्मताunbroken/undamaged steadfastness in dharma
अपरिक्षतधर्मता:
Karta
TypeNoun
Rootअपरिक्षतधर्मता
FormFeminine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva (Wind-god)

Educational Q&A

The verse lists ethical and psychological traits—self-restraint, non-possessiveness, purity, compassion, humility, detachment, and acting without craving results—as the defining manifestations of sattva-guṇa (the quality of clarity and goodness) and urges steady adherence to dharma.

Vāyudeva is speaking as a teacher, characterizing sattva by enumerating its observable virtues, thereby guiding the listener toward a sattvic way of life grounded in renunciation, peace-oriented conduct, and continuous righteousness.