Shloka 76
Go-dāna-stuti and Ghṛta-Japa
Praise of cow-gift and ghee-centered recitation
नरेन्द्र! राजा युधिष्ठिर सदा ही गौओंके प्रति विनीत-चित्त होकर उनकी स्तुति करते रहते थे। उन्होंने फिर कभी बैलका अपनी सवारीमें उपयोग नहीं किया। वे अच्छे-अच्छे घोड़ोंद्वारा ही इधर-उधरकी यात्रा करते थे ।। इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि गोदानकथने षट्सप्ततितमो<्ध्याय:
vaiśampāyana uvāca | narendra rājā yudhiṣṭhiraḥ sadā hi gāvoṃ prati vinīta-citto bhūtvā tāsāṃ stutiṃ kurvan tiṣṭhati sma | sa punaḥ kadācit balīvardaṃ svayātrāyāṃ na yojayām āsa | sa tu śobhanaiḥ aśvaiḥ eva kvacid kvacid yātrāṃ karoti sma ||
وَیشَمپایَن نے کہا—اے نریندر! راجا یُدھِشٹھِر گایوں کے لیے ہمیشہ نہایت عاجز و مؤدّب دل رکھتے اور مسلسل ان کی ستائش کرتے رہتے تھے۔ اس کے بعد انہوں نے کبھی بھی سفر یا سواری میں بیل کو کام میں نہ لایا؛ ادھر اُدھر جانے کے لیے وہ ہمیشہ عمدہ گھوڑوں ہی پر بھروسا کرتے تھے۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A righteous king cultivates humility and gratitude toward beings that sustain society—especially cows—and avoids exploiting them for personal comfort, embodying compassion and restraint as part of dāna-dharma and royal duty.
Vaiśampāyana describes Yudhiṣṭhira’s ongoing reverence for cows: he praises them regularly and, as a practical expression of that reverence, stops using oxen for personal travel, choosing horses instead.