वसुर्वसुमना: सत्य: समात्मासम्मित: सम: । अमोघ: पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृति:
vasur vasumanāḥ satyaḥ samātmā asammitaḥ samaḥ | amoghaḥ puṇḍarīkākṣo vṛṣakarmā vṛṣākṛtiḥ ||
بھیشم نے کہا—وہ وَسُو ہے، تمام بھوتوں کا ٹھکانہ اور سہارا؛ وَسُومَنَا، جس کا دل فیّاض اور فضیلت سے بھرپور ہے؛ سَتْیَ، خود حقیقتِ صدق۔ وہ سَماتْما ہے—سب مخلوقات میں ایک ہی آتما کی صورت میں جلوہ گر؛ اَسَمِّت—کسی پیمانے سے ناپا نہ جا سکے؛ سَم—ہمیشہ یکساں، بے اضطراب۔ وہ اَموگھ ہے—بھکتوں کی پوجا، ستوتی یا سمرن کو رائیگاں نہیں جانے دیتا، بلکہ اس کا حقیقی پھل عطا کرتا ہے۔ وہ پُنڈریکاکش—کنول نین؛ وِرشَکَرما—دھرم کے مطابق عمل کرنے والا؛ اور وِرشاکرتی—دھرم کی स्थापना کے لیے روپ دھارنے والا۔
भीष्म उवाच
The verse presents Dharma and devotion as mutually reinforcing: the Supreme is truth, immeasurable, and equanimous, yet responsive—devotional acts are ‘amogha’, never wasted. Ethically, it holds up steadiness (sama), truth (satya), and dharmic action (vṛṣakarmā) as divine qualities to be revered and emulated.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira and recites the thousand names of Viṣṇu. This verse is one segment of that litany, praising the deity through epithets that describe his cosmic support, inner presence in all beings, and his role in establishing Dharma.