Shloka 4
Garuḍa–Śakra Saṃvāda and the Retrieval of Amṛta (गरुड–शक्र संवादः अमृत-अपहरण-प्रसङ्गः)
हन्यादेतान् सम्पतन्ती शाखेत्यथ विचिन्त्य सः । नखैर्दढतरं वीर: संगृह्द गजकच्छपौ,तपस्यामें तत्पर हुए उन ब्रह्मर्षियोंको वटकी शाखामें लटकते देख गरुडने सोचा -- इसमें ऋषि लटक रहे हैं। मेरे द्वारा इनका वध न हो जाय। यह गिरती हुई शाखा इन ऋषियोंका अवश्य वध कर डालेगी।” यह विचारकर वीरवर पक्षिराज गरुडने हाथी और कछुएको तो अपने पंजोंसे दृढ़तापूर्वक पकड़ लिया और उन महर्षियोंके विनाशके भयसे झपटकर वह शाखा अपनी चोंचमें ले ली। उन मुनियोंकी रक्षाके लिये ही गरुडने ऐसा अदभुत पराक्रम किया था
hanyād etān sampatantī śākhety atha vicintya saḥ | nakhair dṛḍhataraṃ vīraḥ saṅgṛhya gajakacchapau ||
تپسیا میں منہمک برہمرشیوں کو برگد کی گرتی ہوئی شاخ سے لٹکا دیکھ کر گرُڑ نے سوچا—“یہ شاخ ٹوٹ کر گر رہی ہے؛ اگر یہ گری تو یہ رشی یقینا ہلاک ہو جائیں گے—ان کی موت میرے سبب نہ ہو۔” یہ ارادہ کر کے اس بہادر نے اپنے پنجوں سے ہاتھی اور کچھوے کو اور زیادہ مضبوطی سے تھام لیا، اور مہارشیوں کی ہلاکت کے خوف سے جھپٹ کر اس شاخ کو اپنی چونچ میں لے لیا۔ منیوں کی حفاظت ہی کے لیے گرُڑ نے یہ حیرت انگیز کارنامہ انجام دیا۔
रौहिण उवाच
Educational Q&A
Even immense power must be governed by dharma: one should act with vigilance so that one’s actions do not cause unintended harm, especially to the innocent and to those devoted to tapas. Garuḍa’s restraint and protective choice exemplify ethical responsibility.
Garuḍa, while carrying an elephant and a tortoise, notices that a banyan branch with sages clinging to it is about to break and fall. Fearing that the falling branch would kill the sages and that he might become the cause, he firmly holds the animals and lifts the branch with his beak to save the seers.