Next Verse

Shloka 1

Rudra’s Cosmic Dance and the Recognition of Rudra–Nārāyaṇa Unity (Īśvara-gītā Continuation)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) चतुर्थो ऽध्यायः व्यास उवाच एतावदुक्त्वा भगवान् योगिनां परमेश्वरः / ननर्त परमं भावमैश्वरं संप्रदर्शयन्

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge (īśvaragītāsu) caturtho 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca etāvaduktvā bhagavān yogināṃ parameśvaraḥ / nanarta paramaṃ bhāvamaiśvaraṃ saṃpradarśayan

یوں شری کورم پران کی شٹ ساہستری سنہتا کے اُپری وِبھاغ میں، ایشور گیتا کا چوتھا ادھیائے مکمل ہوا۔ ویاس نے کہا—اتنا کہہ کر یوگیوں کے پرمیشور بھگوان نے اعلیٰ ترین شانِ ربوبیت ظاہر کرتے ہوئے دیویہ نرتیہ کیا۔

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
śrī-kūrma-purāṇein the Śrī Kūrma Purāṇa
śrī-kūrma-purāṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī + kūrma + purāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
ṣaṭ-sāhastryāmin the ‘Six-thousand’ (section)
ṣaṭ-sāhastryām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootṣaṭ + sāhastrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
saṃhitāyāmin the Saṃhitā
saṃhitāyām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃhitā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
upari-vibhāgein the upper division/section
upari-vibhāge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupari (अव्यय) + vibhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
īśvara-gītāsuin the Īśvara-gītās
īśvara-gītāsu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootīśvara + gītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, बहुवचन; अधिकरण
caturthaḥfourth
caturthaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्तृ/उद्देश्य (heading)
vyāsaḥVyāsa
vyāsaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvyāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्ता
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
etāvatthis much
etāvat:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootetāvat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म-विशेषण (object-qualifier)
uktvāhaving said
uktvā:
Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया
bhagavānthe Blessed Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्ता
yogināmof the yogins
yoginām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyogin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन; सम्बन्ध (genitive)
parameśvaraḥthe Supreme Lord
parameśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparama + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्ता (apposition to bhagavān)
nanartadanced
nanarta:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootnṛt (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
paramamsupreme
paramam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to bhāvam)
bhāvamstate/manifestation
bhāvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म (object)
aiśvaramlordly, divine
aiśvaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaiśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to bhāvam)
saṃpradarśayanshowing forth
saṃpradarśayan:
Karta (कर्ता/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootsaṃ + pra + dṛś (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषण (to bhagavān)

Vyasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

K
Kurma Purana
I
Ishvara Gita
P
Parameshvara (Supreme Lord of Yogins)

FAQs

It points to the Supreme as Īśvara/Parameśvara—one whose highest ‘bhāva’ (state of being) is directly manifest and sovereign (aiśvarya), implying a realized, self-luminous divine reality disclosed to yogins.

While not listing techniques, it frames the teaching as addressed to yogins and culminates in a revelation (saṃpradarśana) of the supreme state—suggesting Yoga as direct experiential realization of Īśvara rather than mere theory.

By using the title Parameśvara and presenting a divine dance and lordly revelation within the Īśvara-gītā context, it supports the Purāṇa’s synthetic theology where the Supreme Lord can be spoken of in Śaiva terms while remaining compatible with Vaiṣṇava identity.