Shloka 61

Narmadā–Tīrtha-Māhātmya: Sequence of Sacred Fords and Their Fruits

Devanagari script

अङ्कोलं तु ततो गच्छेत् सर्वपापविनाशनम् / स्नानं दानं च तत्रैव ब्राह्मणानां च भोजनम् / पिण्डप्रिदानं च कृतं प्रेत्यानन्तफलप्रदम्

Transliteration

aṅkolaṃ tu tato gacchet sarvapāpavināśanam / snānaṃ dānaṃ ca tatraiva brāhmaṇānāṃ ca bhojanam / piṇḍapridānaṃ ca kṛtaṃ pretyānantaphalapradam

Translation

پھر اَنگکول کے تیرتھ کو جائے، جو تمام گناہوں کا ناس کرنے والا ہے۔ وہاں اسنان کرے، دان دے اور برہمنوں کو بھوجن کرائے۔ نیز پِنڈ پردان کرنے سے مرنے کے بعد اَکشَی پھل حاصل ہوتا ہے۔

Word by Word

• अङ्कोलम्: Aṅkola (place)
• अङ्कोलम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अङ्कोल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (स्थाननाम), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तु: and/indeed
• तु: सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• ततः: then
• ततः: अपादान-भाव (sequence marker)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रमवाचक

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सर्वपापविनाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपापविनाशनम्: कर्म-विशेषण (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पाप + विनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अङ्कोलम्)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: कर्ता/विधेय (topic item)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दानम्: gift/charity
• दानम्: कर्ता/विधेय (topic item)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण-भाव (location marker)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक

• एव: indeed/only
• एव: अवधारण (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण (emphatic particle)

• ब्राह्मणानाम्: of Brahmins
• ब्राह्मणानाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय

• भोजनम्: feeding/meal (for Brahmins)
• भोजनम्: कर्ता/विधेय (topic item)
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पिण्डप्रीदानम्: offering of piṇḍas (pleasing gift)
• पिण्डप्रीदानम्: कर्ता/विधेय (topic item)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड + प्री + दान (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पाठभेदसम्भव: पिण्डप्रदानम्)

• च: and
• च: समुच्चय (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय

• कृतम्: done/performed
• कृतम्: विधेय (predicate/qualifier)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (स्नानं दानं... इत्यादीनां समाहारस्य विशेषण/विधेय)

• प्रेत्य: after death
• प्रेत्य: काल-सम्बन्ध (posthumous condition)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + इ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-निपातित अव्यय (absolutive used adverbially): प्रेत्य = प्र + इ + क्त्वा (having departed/died)

• अनन्तफलप्रदम्: bestowing endless fruit
• अनन्तफलप्रदम्: विधेय-विशेषण (predicate qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त + फल + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कृतम्/कर्म)

Speaker

Lord Kurma (Vishnu) instructing the listener in tirtha-yatra dharma (contextual speaker attribution within Kurma Purana pilgrimage discourse)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities

• Ankola (Tirtha)
• Brahmanas
• Pitrs (ancestors, implied by piṇḍa-pradāna)

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

This verse is primarily karmakāṇḍa-oriented (tirtha, dāna, śrāddha) rather than an explicit Atman teaching; it frames purification and post-mortem welfare through dharmic action, which in the Kurma Purana supports the broader path toward inner purity required for higher knowledge.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

No direct yogic technique is taught here; instead it emphasizes preparatory disciplines—snāna (ritual purification), dāna (selfless giving), and service to Brahmanas—seen as dharmic supports that purify the mind, a prerequisite for the Purana’s later yoga and devotion teachings (including Pashupata-oriented themes).

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

The verse does not explicitly mention Shiva-Vishnu unity; it reflects the shared Purāṇic dharma framework (tirtha merit, śrāddha, charity) that both Shaiva and Vaishnava traditions uphold within the Kurma Purana’s synthesizing religious ethos.