Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 38

Narmadā-māhātmya: Amarakāṇṭaka, Jāleśvara, Kapilā–Viśalyakaraṇī, and the Supreme Purifying Power of Darśana

तत्र संनिहितो राजन् देव्या सह महेश्वरः / ब्रह्मा विष्णुस्तथा चेन्द्रो विद्याधरगणैः सह

tatra saṃnihito rājan devyā saha maheśvaraḥ / brahmā viṣṇustathā cendro vidyādharagaṇaiḥ saha

وہاں، اے راجَن، دیوی کے ساتھ مہیشور ساکشات موجود ہیں؛ اور برہما، وِشنو اور اِندر بھی، وِدھیادھروں کے گروہوں سمیت، وہیں حاضر ہیں۔

tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb of place (देशवाचक अव्यय)
saṃnihitaḥpresent, stationed
saṃnihitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃnihita (कृदन्त; √dhā धा with sam-ni, or √hā?; here ‘placed/present’)
FormPast passive participle (क्त); Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); predicative with maheśvaraḥ
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन), Singular (एकवचन)
devyāwith the goddess
devyā:
Sahakāraka (सह/साकं—सहयोग)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन)
sahatogether with
saha:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), preposition/particle indicating accompaniment (सह-अर्थक)
maheśvaraḥMaheshvara (Śiva)
maheśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmaheśvara (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya (कर्मधारय) mahā+īśvara; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
tathāand also
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb/conjunction (समुच्चय/अन्वय)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), conjunction (समुच्चय)
indraḥIndra
indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
vidyādhara-gaṇaiḥwith groups of Vidyādharas
vidyādhara-gaṇaiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootvidyādhara (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘vidyādharāṇāṃ gaṇaiḥ’; Masculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन)
sahatogether with
saha:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), accompaniment particle (सह-अर्थक)

Narrator (a Purāṇic sage addressing the King within the pilgrimage/tirtha narrative frame)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

M
Maheśvara (Shiva)
D
Devī (Goddess/Śakti)
B
Brahmā
V
Viṣṇu
I
Indra
V
Vidyādharas

FAQs

By portraying Brahmā, Viṣṇu, and Indra alongside Maheśvara and Devī as simultaneously “present,” the verse hints at a unitive sacred reality where diverse divine functions converge at a tirtha—suggesting the One is approached through many deva-forms rather than as competing absolutes.

This verse itself emphasizes tirtha-sannidhya (holy presence) rather than a specific technique; in Kurma Purana’s broader Shaiva-Yoga orientation, such a locus of divine presence supports practices like japa, dhyāna, and īśvara-smaraṇa performed at sacred sites to intensify bhakti and inner steadiness.

Śiva (Maheśvara) and Viṣṇu are depicted as co-present within the same sacred sphere, reinforcing the Kurma Purana’s Shaiva–Vaiṣṇava synthesis: devotional focus may differ, yet the divine order is harmonious and non-rivalrous at the level of sacred truth.