Previous Verse
Next Verse

Shloka 127

Devadāru (Dāruvana) Forest: The Delusion of Ritual Pride, the Liṅga Crisis, and the Teaching of Jñāna–Pāśupata Yoga

देवदेव उवाच एतद् वः संप्रवक्ष्यामि गूढं गहनमुत्तमम् / ब्रह्मणे कथितं पूर्वमादावेव महर्षयः

devadeva uvāca etad vaḥ saṃpravakṣyāmi gūḍhaṃ gahanamuttamam / brahmaṇe kathitaṃ pūrvamādāveva maharṣayaḥ

دیودیو نے فرمایا—اے مہارشیو! میں تمہیں یہ نہایت برتر، نہاں اور عمیق تعلیم بیان کرتا ہوں جو آغاز ہی میں پہلے برہما کو کہی گئی تھی۔

देवदेवःGod of gods
देवदेवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव + देव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (देवश्चासौ देवश्च); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वःto you
वः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-बहुवचन-रूप (enclitic); here dative sense ‘to you (all)’
संप्रवक्ष्यामिI will explain fully
संप्रवक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (simple future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
गूढम्hidden
गूढम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगूढ (प्रातिपदिक; कृदन्त from गुह्)
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; एतत् इति विशेषण
गहनम्deep; hard to grasp
गहनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; एतत् इति विशेषण
उत्तमम्supreme
उत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; एतत् इति विशेषण
ब्रह्मणेto Brahmā
ब्रह्मणे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (dative), एकवचन
कथितम्told
कथितम्:
Karma (कर्म/said-thing)
TypeAdjective
Rootकथ् (धातु) → कथित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त, passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘एतत्’ इत्यस्य विशेषण
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
आदौin the beginning
आदौ:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभूत (adverbial locative)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
महर्षयःO great sages / the great sages
महर्षयः:
Sambodhyah/Prastuta (प्रस्तुत/agent-context)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Devadeva (Lord Kurma/Vishnu speaking in a Shaiva-Vaishnava synthesis frame)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

D
Devadeva
B
Brahma
M
Maharishis

FAQs

It frames the forthcoming instruction as a primordial, highest secret taught to Brahmā—implying a transcendent, foundational knowledge about ultimate reality (Atman/Ishvara) rather than ordinary ritual or worldly instruction.

This verse functions as a preface: it announces an esoteric, ‘gūḍha’ teaching typically associated in the Kurma Purana with disciplined inner practice—Pashupata-oriented restraint, contemplation, and devotion—whose details are given in the surrounding discourse.

By presenting Devadeva (a title used in Shaiva contexts) as the revealer of a primordial doctrine within a Vishnu/Kurma setting, the Kurma Purana signals a non-sectarian, unified Ishvara-teaching that bridges Shaiva and Vaishnava theology.