Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 115

Devadāru (Dāruvana) Forest: The Delusion of Ritual Pride, the Liṅga Crisis, and the Teaching of Jñāna–Pāśupata Yoga

Devanagari script

नमः प्रमथनाथाय दात्रे च शुभसंपदाम् / कपालपाणये तुभ्यं नमो मीढुष्टमाय ते / नमः कनकलिङ्गाय वारिलिङ्गाय ते नमः

Transliteration

namaḥ pramathanāthāya dātre ca śubhasaṃpadām / kapālapāṇaye tubhyaṃ namo mīḍhuṣṭamāya te / namaḥ kanakaliṅgāya vāriliṅgāya te namaḥ

Translation

پرمَتھوں کے ناتھ، مبارک خوشحالی کے عطا کرنے والے کو سلام۔ کَپال ہاتھ میں رکھنے والے! آپ کو نمُو نمَہ؛ اے سب سے بڑے ورَد، نہایت مہربان! سونے کے لِنگ کو نمسکار؛ آب-لِنگ روپ آپ کو نمسکار۔

Word by Word

• नमः: salutation
• नमः: सम्बन्ध/निपात (Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूत-प्रयोगः

• प्रमथनाथाय: to the lord of the Pramathas
• प्रमथनाथाय: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: प्रमथ-नाथ (प्रातिपदिक; प्रमथ + नाथ)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (प्रमथानां नाथः)

• दात्रे: to the giver
• दात्रे: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: दातृ (प्रातिपदिक; √दा धातु-सम्बद्ध कर्तृ-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन (तृ-प्रत्ययान्त)

• च: and
• च: सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• शुभसंपदाम्: of auspicious prosperities
• शुभसंपदाम्: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शुभ-संपद् (प्रातिपदिक; शुभ + संपद्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (शुभा संपदः)

• कपालपाणये: to the skull-in-hand one
• कपालपाणये: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: कपाल-पाणि (प्रातिपदिक; कपाल + पाणि)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कपालं पाणौ यस्य/कपालपाणिः)

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: सम्बन्ध/निपात (Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूत-प्रयोगः

• मीढुष्टमाय: to the most bountiful/most potent one
• मीढुष्टमाय: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: मीढुष्टम (प्रातिपदिक; मीढुष् + तम)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; ‘मीढुष्’ (वृषभ/वर्षक/प्रजनक अर्थे) + तम (superlative)

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन (एन्क्लिटिक)

• नमः: salutation
• नमः: सम्बन्ध/निपात (Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूत-प्रयोगः

• कनकलिङ्गाय: to the golden liṅga
• कनकलिङ्गाय: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: कनक-लिङ्ग (प्रातिपदिक; कनक + लिङ्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (लिङ्ग-शब्दः), चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (कनकं लिङ्गम्)

• वारिलिङ्गाय: to the water-liṅga
• वारिलिङ्गाय: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: वारि-लिङ्ग (प्रातिपदिक; वारि + लिङ्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (वारि-स्वरूपं लिङ्गम् / जललिङ्गम्)

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन (एन्क्लिटिक)

• नमः: salutation
• नमः: सम्बन्ध/निपात (Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूत-प्रयोगः

Speaker

A devotee/narrator offering a Śiva-stuti within the Kurma Purana’s Shaiva-Vaishnava synthesis (contextual hymn)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Shiva
• Pramathas
• Linga

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

By praising Śiva as the giver of auspicious welfare and as manifest in multiple liṅga-forms, the verse implies a single supreme reality that compassionately appears through many symbolic forms to uplift devotees.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The verse supports devotional concentration (bhakti-dhāraṇā) on Śiva through liṅga-contemplation and mantra-like salutations—an approach aligned with Pāśupata-oriented worship that purifies the mind and steadies meditation.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

In the Kurma Purana’s integrative theology, such Śiva-stuti functions within a broader non-sectarian frame: the supreme is honored through Śiva’s epithets and liṅga-symbols without negating Viṣṇu, emphasizing unity of divine reality across names and forms.