Next Verse

Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 1

Prāyaścitta for Mahāpātakas — Brahmahatyā, Association with the Fallen, and Tīrtha-Based Purification

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकोनत्रिंशो ऽध्यायः व्यास उवाच अतः परं प्रवलक्ष्यामि प्रायश्चित्तविधिं शुभम् / हिताय सर्वविप्राणां दोषाणामपनुत्तये

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge ekonatriṃśo 'dhyāyaḥ vyāsa uvāca ataḥ paraṃ pravalakṣyāmi prāyaścittavidhiṃ śubham / hitāya sarvaviprāṇāṃ doṣāṇāmapanuttaye

یوں شری کورم پران کی چھٹ ساہستری سنہتا کے اُتر-وِبھाग میں انتیسواں ادھیائے (آغاز)۔ ویاس نے کہا—اب میں آگے پرایَشچِتّ کی مبارک विधि واضح طور پر بیان کروں گا، تمام وِپروں کے ہِت اور دَوشوں کے ازالے کے لیے۔

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation marker (इति-प्रयोगः)
śrī-kūrma-purāṇein the Śrī Kūrma Purāṇa
śrī-kūrma-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī + kūrma + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; समासः: श्रीकूर्मपुराण (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः, title compound)
ṣaṭ-sāhastryāmin the ‘six-thousand’ (section)
ṣaṭ-sāhastryām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootṣaṭ + sāhastrī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; द्विगु-समासः (षट्साहस्त्री = six-thousand [verses])
saṃhitāyāmin the Saṃhitā
saṃhitāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃhitā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
upari-vibhāgein the upper division
upari-vibhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupari (अव्यय) + vibhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; अव्ययीभाव-समासः (उपरिविभाग = upper division)
ekona-triṃśaḥtwenty-ninth
ekona-triṃśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootekona + triṃśat (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; numeral adjective ‘one-less-than-thirty’ (= 29th)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
vyāsaḥVyāsa
vyāsaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvyāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
ataḥtherefore/thereupon
ataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootataḥ (अव्यय)
FormAvyaya; ablatival adverb (तस्मात्-अर्थे)
paramnext/after this
param:
Kāla/krama (काल/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootpara (प्रातिपदिक)
FormAccusative used adverbially (द्वितीया-अव्ययीभाववत्); ‘afterwards/next’
pravalakṣyāmiI shall explain/describe
pravalakṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √lakṣ (धातु)
FormFuture (लृट्), 1st Person (उत्तमपुरुष), Singular (एकवचन); parasmaipada
prāyaścitta-vidhimthe rule/procedure of expiation
prāyaścitta-vidhim:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootprāyaścitta + vidhi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रायश्चित्तस्य विधिः)
śubhamauspicious
śubham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; agrees with ‘vidhim’
hitāyafor the benefit
hitāya:
Sampradāna (सम्प्रदान/beneficiary)
TypeNoun
Roothita (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Dative (4th/चतुर्थी), Singular; purpose/benefit (हितार्थे)
sarva-viprāṇāmof all brāhmaṇas
sarva-viprāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootsarva + vipra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural; कर्मधारयः (सर्वे च ते विप्राः)
doṣāṇāmof faults/sins
doṣāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdoṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural
apanuttayefor removal
apanuttaye:
Prayojana (प्रयोजन/purpose)
TypeNoun
Rootapa + √nud (धातु) + -ti (प्रत्यय) → apanutti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Dative (4th/चतुर्थी), Singular; purpose (निवारणार्थे)

Vyasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

V
Vyasa
K
Kurma Purana
V
Vipra (Brahmin)

FAQs

This verse does not directly define Ātman; it introduces prāyaścitta (expiation) as a dharmic means to remove doṣas (moral/ritual faults), which supports inner purity that later aids spiritual realization.

No specific yoga technique is named here; the emphasis is on prāyaścitta-vidhi—disciplines of purification and restraint that function as preparatory practices (śuddhi) complementing later yogic instruction in the Upari-bhāga.

The verse is procedural and does not mention Śiva or Viṣṇu explicitly; it reflects the Purāṇic synthesis indirectly by framing expiation and purity as universally auspicious dharma, a shared foundation across Śaiva–Vaiṣṇava practice in the Kūrma Purāṇa.