Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 129

Īśvara-Gītā (continued): Twofold Yoga, Aṣṭāṅga Discipline, Pāśupata Meditation, and the Unity of Nārāyaṇa–Maheśvara

Devanagari script

पराशरो ऽपि सनकात् पिता मे सर्वतत्त्वदृक् / लेभेतत्परमं ज्ञानं तस्माद् वाल्मीकिराप्तवान्

Transliteration

parāśaro 'pi sanakāt pitā me sarvatattvadṛk / lebhetatparamaṃ jñānaṃ tasmād vālmīkirāptavān

Translation

میرے والد پاراشر—جو تمام تتووں کے بینا تھے—نے بھی سنک سے یہ برتر ترین گیان پایا؛ اور انہی سے والمیکی نے اسے حاصل کیا۔

Word by Word

• पराशरः: Parāśara
• पराशरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पराशर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle) ‘also’

• सनकात्: from Sanaka
• सनकात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: सनक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे पञ्चमी (5th/Ablative) एकवचनम्

• पिता: father
• पिता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive) एकवचनम्; सर्वनाम

• सर्व-तत्त्व-दृक्: knower/seer of all principles
• सर्व-तत्त्व-दृक्: Samanadhikarana (समानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तत्त्व (प्रातिपदिक) + दृश् (धातु) (कृदन्त: दृक्)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः ‘सर्वाणि तत्त्वानि पश्यति’ (दृक् = seeing/knowing)

• लेभे: obtained
• लेभे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect) आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd person) एकवचनम्

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचनम्; ‘ज्ञानम्’ इत्यस्य विशेषणम् (that)

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचनम्; ‘ज्ञानम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचनम्

• तस्मात्: from him/therefore
• तस्मात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे पञ्चमी (5th/Ablative) एकवचनम्; सर्वनाम

• वाल्मीकिः: Vālmīki
• वाल्मीकिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाल्मीकि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्

• आप्तवान्: obtained
• आप्तवान्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु) (कृदन्त)
• Form: क्तवत्-प्रत्ययान्त भूतकृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘obtained/received’

Speaker

Vyasa (speaking within the Ishvara Gita discourse, recounting the jñāna-paramparā)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Sanaka
• Parashara
• Valmiki

More Details (3 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

By calling the teaching “paramaṁ jñānam” and linking it to a lineage of tattva-seers, the verse frames Self-knowledge as a liberating, principled insight (tattva-jñāna) transmitted through realized sages.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

This verse emphasizes authorized transmission (paramparā) of liberating knowledge; in the Ishvara Gita context, such knowledge supports disciplined practice—especially Pāśupata-oriented devotion and contemplative tattva-vicāra leading to inner steadiness.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

By rooting “supreme knowledge” in a shared sage-lineage rather than sectarian exclusivity, it aligns with the Kurma Purana’s non-dual synthesis where Śaiva (Pāśupata) and Vaiṣṇava (Īśvara/Kūrma) teachings converge in one liberating jñāna.