Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

The True Liṅga as Formless Brahman — Self-Luminous Īśa and the Yoga of Liberation

एषा विमुक्तिः परमा मम सायुज्यमुत्तमम् / निर्वाणं ब्रह्मणा चैक्यं कैवल्यं कवयो विदुः

eṣā vimuktiḥ paramā mama sāyujyamuttamam / nirvāṇaṃ brahmaṇā caikyaṃ kaivalyaṃ kavayo viduḥ

یہی اعلیٰ ترین نجات ہے—مجھ میں سب سے برتر سائیوجیہ۔ یہی نروان، برہمن کے ساتھ ایکتا اور کیولیہ ہے، جیسا کہ رشی جانتے ہیں۔

एषाthis
एषा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)
विमुक्तिःliberation
विमुक्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्
परमाsupreme
परमा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्; विशेषणम् (विमुक्तिः)
ममof me/my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formषष्ठी (6th/Genitive) एकवचनम्; सम्बन्ध (possessive)
सायुज्यम्union (with)
सायुज्यम्:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootसायुज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; अपादान/फलार्थे (state/result)
उत्तमम्highest
उत्तमम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् (सायुज्यम्)
निर्वाणम्nirvana/extinction
निर्वाणम्:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Apposition)
TypeNoun
Rootनिर्वाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; समानाधिकरण (apposition)
ब्रह्मणाwith Brahman
ब्रह्मणा:
Sahakaraka/Karana (सह/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचनम्; सह/साधनार्थ (with/by Brahman)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
ऐक्यम्oneness
ऐक्यम्:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Apposition)
TypeNoun
Rootऐक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; समानाधिकरण (apposition)
कैवल्यम्absolute isolation/liberation
कैवल्यम्:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Apposition)
TypeNoun
Rootकैवल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; समानाधिकरण (apposition)
कवयःsages/poets
कवयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचनम्
विदुःknow/declare
विदुः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष (3rd) बहुवचनम्

Lord Kurma (Vishnu) teaching in the Ishvara Gita context

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

L
Lord Kurma
B
Brahman
N
Nirvana
K
Kaivalya

FAQs

It defines the highest release as aikya (identity) with Brahman and sāyujya with the Lord, indicating that final freedom is realized as non-dual unity rather than mere heavenly enjoyment.

The verse summarizes the goal of Kurma Purana’s Ishvara Gita-oriented discipline: Yoga that culminates in nirvāṇa (cessation of bondage) and kaivalya (independent Self-abidance), typically reached through devotion to Ishvara combined with knowledge and inner absorption.

By presenting liberation as union with the Supreme that is simultaneously “Brahman-identity,” it supports the Purana’s synthesis: the ultimate Ishvara transcends sectarian labels, harmonizing Shaiva and Vaishnava theological language in a non-dual endpoint.