Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 64

Sūrya-vaṃśa Genealogy and the Supremacy of Tapas: Gāyatrī-Japa, Rudra-Darśana, and Śatarudrīya Upadeśa

तद्भावभावितो दृष्ट्वा सद्भावेन परेण हि / ननाम शिरसा रुद्रं सावित्र्यानेन चैव हि

tadbhāvabhāvito dṛṣṭvā sadbhāvena pareṇa hi / nanāma śirasā rudraṃ sāvitryānena caiva hi

اُس کو دیکھ کر—جس کی نگاہ اسی الٰہی حال سے سراسر معمور تھی—وہ اعلیٰ ترین پاکیزہ بھکتی سے بھر گیا؛ اس نے سر جھکا کر رُدر کو نمسکار کیا اور ساوتری (گایتری) منتر کے ذریعے بھی تعظیم پیش کی۔

तद्भावभावितःone who was imbued with that state (devotion)
तद्भावभावितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् + भाव + भावित (प्रातिपदिक; कृदन्त-भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृदन्तः—क्त (past passive participle) from √भू/√भाव (भू धातु) with causative sense भावित = ‘made/imbued’; तद्भाव- (तस्य भावः) + भावितः
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formअव्ययकृदन्तः—क्त्वा (gerund/absolutive), ‘having seen’
सद्भावेनwith sincere devotion
सद्भावेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसद्भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; सत् + भाव = ‘true/devout disposition’
परेणby the supreme (one)
परेण:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम्
हिindeed
हि:
Sambandha/Avyaya (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis/indeed
ननामbowed
ननाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√नम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
शिरसाwith (his) head
शिरसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
सावित्र्याwith the Sāvitrī (mantra)
सावित्र्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसावित्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
अनेनby this
अनेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha/Avyaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha/Avyaya (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis ‘only/just’
हिindeed
हि:
Sambandha/Avyaya (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis/indeed

Sūta (narrator) describing the devotee’s act of reverence toward Rudra

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

R
Rudra (Shiva)
S
Savitri (Gayatri mantra)

FAQs

It emphasizes transformation of consciousness: the seer becomes “tad-bhāva-bhāvita,” inwardly permeated by the divine state, indicating that realization is marked by purified bhāva (inner disposition) rather than mere external action.

The verse points to bhāva-yoga (steady contemplative absorption) joined with mantra-upāsanā—reverence through the Savitrī/Gāyatrī—showing a Kurma Purana-style synthesis of inner meditation and Vedic mantra discipline.

By presenting reverence to Rudra as the natural outcome of “supreme pure devotion,” it reflects the Purana’s non-sectarian vision where honoring Śiva aligns with the highest dharmic devotion—supporting a Shaiva-Vaishnava unity rather than rivalry.