Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 38

Virocana–Bali, Aditi’s Tapas, and the Vāmana–Trivikrama Episode

यस्य सा तामसी मूर्तिः शङ्करो राजसी तनुः / ब्रह्मा संजायते विष्णुरंशेनैकेन सत्त्वभृत्

yasya sā tāmasī mūrtiḥ śaṅkaro rājasī tanuḥ / brahmā saṃjāyate viṣṇuraṃśenaikena sattvabhṛt

جس کی تامسی صورت شَنکر ہے، راجسی تن برہما ہے؛ اور سَتّو کو سنبھالنے والا وِشنو بھی اسی پرم کے ایک ہی اَمش سے پیدا ہوتا ہے۔

yasyaof whom/whose
yasya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
she/that
:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
tāmasītāmasic (of tamas)
tāmasī:
Viśeṣaṇa (विशेषण of mūrtiḥ)
TypeAdjective
Roottāmasa (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
mūrtiḥform/manifestation
mūrtiḥ:
Karta (कर्ता; predicate noun)
TypeNoun
Rootmūrti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
śaṅkaraḥŚaṅkara
śaṅkaraḥ:
Karta (कर्ता; apposition/predicate)
TypeNoun
Rootśaṅkara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
rājasīrājasic (of rajas)
rājasī:
Viśeṣaṇa (विशेषण of tanuḥ)
TypeAdjective
Rootrājasa (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
tanuḥbody/form
tanuḥ:
Karta (कर्ता; predicate noun)
TypeNoun
Roottanu (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
saṃjāyateis born/arises
saṃjāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-jan (धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (कर्ता; apposition/agent implied)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
aṃśenaby a portion
aṃśena:
Karaṇa (करण/means)
TypeNoun
Rootaṃśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
ekenaby one (single)
ekena:
Viśeṣaṇa (विशेषण of aṃśena)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); agrees with aṃśena
sattva-bhṛtbearer of sattva (purity)
sattva-bhṛt:
Karta (कर्ता; epithet of viṣṇuḥ)
TypeNoun
Rootsattva + bhṛt (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); उपपद-तत्पुरुष: 'bearer of sattva'

Lord Kūrma (Vishnu) speaking to the sages (as part of Purāṇic instruction)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

S
Shankara (Shiva)
B
Brahma
V
Vishnu
T
Trimurti
G
Gunas (sattva-rajas-tamas)

FAQs

It presents the Supreme as one reality that manifests functionally through guṇa-conditioned forms—creation, sustenance, and dissolution—without implying an ultimate separation in essence.

While not prescribing a technique directly, it supports guṇa-viveka (discernment of sattva, rajas, tamas) as a contemplative framework used in Yoga and Purāṇic sādhanā to transcend guṇa-bound identity and realize the Supreme source.

Śaṅkara and Viṣṇu are shown as manifestations of the one Supreme through different guṇic functions—dissolution/tamas and sustenance/sattva—supporting the Kurma Purana’s non-sectarian Shaiva–Vaishnava synthesis.