Shloka 68
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
जगृहुर्नैव तां दैत्या असुराश्चाभवंस्ततः / सुरा न विद्यते येषां तेनैवासुरशब्दिताः
Transliteration
jagṛhurnaiva tāṃ daityā asurāścābhavaṃstataḥ / surā na vidyate yeṣāṃ tenaivāsuraśabditāḥ
Translation
دیتیہ اور اسوروں نے اسے قبول نہ کیا؛ اسی لیے وہ ‘اسور’ کہلائے۔ جن کے پاس ‘سُرا’ نہیں، اسی سبب سے وہ ‘اَسُر’ نام سے معروف ہوئے۔
Word by Word
जगृहुःaccepted/took
जगृहुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (pl.), परस्मैपद
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Acc/2nd), एकवचन (sg.)
दैत्याthe Daityas
दैत्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन (pl.)
असुराःthe Asuras
असुराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन (pl.)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अभवन्became
अभवन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (pl.), परस्मैपद
ततःtherefore/from that
ततः:
Kāraṇa/Hetu (कारण/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तस्मात्-अर्थे (ablatival adverb)
सुराliquor (surā)
सुरा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
विद्यतेexists/is found
विद्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.), आत्मनेपद; भावे/कर्तरि प्रयोगः (exists)
येषाम्of whom
येषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन (pl.)
तेनby that/therefore
तेन:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (n./m.), तृतीया (Inst/3rd), एकवचन (sg.)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
असुर-शब्दिताःcalled 'Asuras'
असुर-शब्दिताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसुर (प्रातिपदिक) + शब्दित (कृदन्त, √शब्द्)
Formतत्पुरुष-समासः (नामधातु/कर्मधारय-भावः: असुर इति शब्दिताः); भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom/1st), बहुवचन (pl.)