Shloka 67
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
उत्थिता वारुणी देवी मदाल्लोलविलोचना / असुराणां पुरस्तात्सा स्मयमाना व्यतिष्ठत
Transliteration
utthitā vāruṇī devī madāllolavilocanā / asurāṇāṃ purastātsā smayamānā vyatiṣṭhata
Translation
تب وارُنی دیوی، جس کی نگاہیں مَد سے لرزاں تھیں، ظاہر ہوئی اور مسکراتی ہوئی اسوروں کے سامنے کھڑی ہو گئی۔
Word by Word
उत्थिताarisen
उत्थिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्थित (कृदन्त, √स्था with उद्)
Formभूतकृदन्त (past active participle); स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
वारुणीVāruṇī (goddess of liquor)
वारुणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवारुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
देवीgoddess
देवी:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
मदात्from intoxication
मदात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन (sg.)
लोल-विलोचनाwith unsteady eyes
लोल-विलोचना:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलोल (प्रातिपदिक) + विलोचन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (लोलानि विलोचनानि यस्याः/या); स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
असुराणाम्of the Asuras
असुराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (Gen/6th), बहुवचन (pl.)
पुरस्तात्in front
पुरस्तात्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात् (अव्यय)
Formस्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
स्मयमानाsmiling
स्मयमाना:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्मयमान (कृदन्त, √स्मि)
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom/1st), एकवचन (sg.)
व्यतिष्ठतstood
व्यतिष्ठत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) with वि- + अति-
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (sg.), परस्मैपद