Shloka 41
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
आजहुरप्सरोरत्नान्यशेषाणि विशेषतः / ततो देवाः समस्ताश्च चक्रुर्भृशमबाधिताः
Transliteration
ājahurapsaroratnānyaśeṣāṇi viśeṣataḥ / tato devāḥ samastāśca cakrurbhṛśamabādhitāḥ
Translation
انہوں نے خصوصاً اپسراؤں کے تمام جواہرات اور قیمتی خزانے لوٹ لیے؛ پھر تمام دیوتا سخت طور پر مضطرب اور مغلوب ہو گئے۔
Word by Word
आजहुःthey carried off/brought away
आजहुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√हृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमा-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: आ
अप्सरः-रत्नानिthe treasures/jewels of the Apsarases
अप्सरः-रत्नानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अप्सरसां रत्नानि)
अशेषाणिall, without remainder
अशेषाणि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतस् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb), अव्यय
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, काल/क्रमवाचक (then/thereupon)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन
समस्ताःall together, entire
समस्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
चक्रुःthey did/made
चक्रुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमा-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
भृशम्greatly, intensely
भृशम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
अबाधिताःunharmed, unimpeded
अबाधिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-√बाध् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) ‘बाधित’ with नञ्-प्रत्यय (negation); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण