Shloka 30
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
एतावन्तमिमं कालं त्रिलोकीं पालयन्भवान् / एश्वर्यमदमत्तत्वात्कैलासाद्रिमपीडयत
Transliteration
etāvantamimaṃ kālaṃ trilokīṃ pālayanbhavān / eśvaryamadamattatvātkailāsādrimapīḍayata
Translation
اتنے طویل عرصے تک تم نے تریلوکی کی نگہبانی کی؛ مگر دولت و اقتدار کے نشے میں مست ہو کر تم نے کوہِ کیلاش تک کو ستایا۔
Word by Word
एतावन्तम्this much, so great (extent)
एतावन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootएतावन्त् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifier)
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण
कालम्time, period
कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
त्रिलोकीम्the three worlds
त्रिलोकीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिलोकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पालयन्while protecting/ruling
पालयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootपालयत् (कृदन्त; √पाल् (धातु))
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषण-भावे (concomitant action)
भवान्you (sir)
भवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific)
ऐश्वर्य-मद-मत्तत्वात्due to intoxication from power/sovereignty
ऐश्वर्य-मद-मत्तत्वात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक) + मद (प्रातिपदिक) + मत्तत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; हेतौ (cause)
कैलास-अद्रिम्Mount Kailāsa
कैलास-अद्रिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक) + अद्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle); समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)
अपि-ईडयतhe pressed/afflicted
अपि-ईडयत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ईड्/ईडय् (धातु)
Formलङ् (Imperfect, past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन