Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode

Lalitopākhyāna Context

तदघं तु त्रिधा भित्त्वा त्रिषु स्थानेष्वथार्पयत् / स्त्रीषु भूम्यां च वृक्षेषु तेषामपि वरं ददौ

tadaghaṃ tu tridhā bhittvā triṣu sthāneṣvathārpayat / strīṣu bhūmyāṃ ca vṛkṣeṣu teṣāmapi varaṃ dadau

اس نے اس گناہ کو تین حصّوں میں بانٹ کر تین جگہوں میں رکھ دیا—عورتوں میں، زمین میں اور درختوں میں؛ اور انہیں بھی वरदान عطا کیا۔

तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (qualifying अघम्)
अघम्sin/evil
अघम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअघ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तुthen/indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
त्रिधाinto three parts
त्रिधा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootत्रिधा (अव्यय; त्रि-प्रातिपदिकात्)
Formसंख्यावाचक-रीतिवाचक-अव्यय (adverb): 'in three parts/threefold'
भित्त्वाhaving split
भित्त्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Root√भिद् (धातु; भेदने) + त्वा
Formक्त्वान्त (gerund), पूर्वकाल
त्रिषुin three
त्रिषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Form(संख्यावाचक) पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; (qualifying स्थानेषु)
स्थानेषुplaces
स्थानेषु:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन
अथthen
अथ:
सम्बन्धसूचक (Discourse sequencing)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (sequencing particle): 'then/thereupon'
अर्पयत्he assigned/placed
अर्पयत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√अर्प् (धातु; समर्पणे)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्त्रीषुamong women
स्त्रीषु:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन
भूम्याम्on the earth
भूम्याम्:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
and
:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वृक्षेषुin trees
वृक्षेषु:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन
तेषाम्to them/of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), 'also'
वरम्a boon
वरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (here accusative sg. as 'boon'), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ददौhe gave
ददौ:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√दा (धातु; दाने)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद