Shloka 42
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
शतब्राह्मणभृत्यर्थं ब्राह्मणो ब्राह्मणं तु वा / पञ्चब्रह्मविदामर्थे त्रैश्यमेकं तु दण्डयेत्
Transliteration
śatabrāhmaṇabhṛtyarthaṃ brāhmaṇo brāhmaṇaṃ tu vā / pañcabrahmavidāmarthe traiśyamekaṃ tu daṇḍayet
Translation
سو برہمن خادموں کے فائدے کے لیے ایک برہمن برہمن کو بھی (سزا) دے سکتا ہے؛ اور پانچ برہم وِدوں کے فائدے کے لیے ایک ویش کو سزا دی جائے۔
Word by Word
शतब्राह्मणभृत्यर्थम्for the sake of (supporting) a hundred Brahmin attendants
शतब्राह्मणभृत्यर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Rootशत + ब्राह्मण + भृत्य + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (शतं ब्राह्मणानां भृत्यानाम् अर्थः = for the sake of maintaining a hundred Brahmin attendants)
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ब्राह्मणम्a Brahmin
ब्राह्मणम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive: ‘or’)
पञ्चब्रह्मविदाम्of five Brahman-knowers
पञ्चब्रह्मविदाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपञ्चन् + ब्रह्मविद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; द्विगु-समास (पञ्च ब्रह्मविदः = five knowers of Brahman)
अर्थेfor the purpose/sake
अर्थे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
त्रैश्यम्a Vaishya
त्रैश्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootत्रैश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
एकम्one
एकम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘त्रैश्यम्’)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेष/विरोधार्थक-अव्यय (particle)
दण्डयेत्should punish
दण्डयेत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootदण्डय् (धातु; दण्डयति)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद