Shloka 24
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
मूलाद्याज्ञावसानेषु वर्गाष्टकमथो न्यसेत् / शषसान्मूर्ध्नि संन्यस्य स्वरानेष्वेव विन्यसेत्
Transliteration
mūlādyājñāvasāneṣu vargāṣṭakamatho nyaset / śaṣasānmūrdhni saṃnyasya svarāneṣveva vinyaset
Translation
مولادھار سے آج्ञا چکر کے اختتام تک ورگوں کے اشٹک کا نیاس کرے؛ پھر ‘ش’ ‘ष’ ‘س’ کو سر پر قائم کرکے، سُوروں ہی میں اُن کا وِنیاس کرے۔
Word by Word
मूल-आदि-आज्ञा-अवसानेषुat the terminations of the mūla etc. ājñā (centers/commands)
मूल-आदि-आज्ञा-अवसानेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक/अव्ययप्राय) + आज्ञा (प्रातिपदिक) + अवसान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अवसान), सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः: मूलादि-आज्ञायाः अवसानानि = at the endings of the root etc. commands/centers
वर्ग-अष्टकम्the eight groups (of letters)
वर्ग-अष्टकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ग (प्रातिपदिक) + अष्टक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; द्विगु-समासः: अष्टौ वर्गाः = the set of eight groups
अथोthen
अथो:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय) + उ (अव्यय)
Formअव्यय, अनुक्रम/समुच्चयार्थक निपात (then/and then)
न्यसेत्should place
न्यसेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+अस्/न्यस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
शषसान्the letters śa, ṣa, sa
शषसान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश (प्रातिपदिक-अक्षरनाम) + ष (प्रातिपदिक-अक्षरनाम) + स (प्रातिपदिक-अक्षरनाम)
Formपुंलिङ्ग (अक्षर-समूहः), द्वितीया (कर्म), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः: श + ष + स (the letters śa, ṣa, sa)
मूर्ध्निon the head/crown
मूर्ध्नि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
संन्यस्यhaving placed
संन्यस्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+नि+अस्/न्यस् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having placed/after placing’
स्वरान्vowels
स्वरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
एषुin these
एषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन; ‘in these’
एवindeed; only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक निपात (indeed/only)
विन्यसेत्should arrange/place
विन्यसेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+नि+अस्/न्यस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन