Previous Verse
Next Verse

Shloka 139

ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्

Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation

चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि / प्राग्वामाद्याश्च विन्यस्य पक्षिण्याद्यास्ततः सुधीः

cakreśīṃ nyasya cakraṃ ca samarpya vyāpya varṣmaṇi / prāgvāmādyāśca vinyasya pakṣiṇyādyāstataḥ sudhīḥ

چکریشی کا نیاس کرکے اور چکر کو نذر کرکے، اسے جسم میں ہر طرف پھیلا ہوا سمجھے؛ پھر دانا سادھک ‘پراگ’، ‘وام’ وغیرہ کا ونیاس کرے اور اس کے بعد ‘پکشِنی’ وغیرہ کا بھی۔

cakra-īśīmCakreśī (mistress of the discus)
cakra-īśīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcakra (प्रातिपदिक) + īśī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa
nyasyahaving placed
nyasya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√as (धातु) with ni-; 'nyas'
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्): having placed
cakramthe discus
cakram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcakra (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta conjunction
samarpyahaving offered
samarpya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√arp (धातु) with sam-
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्): having offered
vyāpyahaving pervaded
vyāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√āp (धातु) with vi- (व्याप्नोति)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्): having pervaded
varṣmaṇiin the body
varṣmaṇi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvarṣman (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Saptamī, Ekavacana
prākfirst; in front/eastward
prāk:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootprāk (अव्यय)
FormDeśa-avyaya (देश-अव्यय) adverb: 'in front/eastward/first'
vāmādyāḥVāmā and the others
vāmādyāḥ:
Karma (कर्म) (object set to be placed, understood with vinyasya)
TypeNoun
Rootvāmā (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana; ādi-samāsa usage: 'vāmā and others'
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta conjunction
vinyasyahaving placed in order
vinyasya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√as (धातु) with vi-ni-; 'vinyas' (to arrange/place)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्): having arranged/placed
pakṣiṇī-ādyāḥPakṣiṇī and the others
pakṣiṇī-ādyāḥ:
Karta (कर्ता) (if taken as next set to be placed) / or Karma (कर्म) with ellipsis; context suggests list of names
TypeNoun
Rootpakṣiṇī (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana; ādi-samāsa usage: 'Pakṣiṇī and others'
tataḥthereafter
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormKramārtha-avyaya (क्रमार्थ) adverb: 'thereafter/from that'
sudhīḥthe wise one
sudhīḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsu-dhī (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; karmadhāraya: 'śobhanā dhīḥ yasya' = wise person