Shloka 100
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
पुरोद्यानं तथा छायाक्षेत्रमाहुर्मनीषिणः / लिपिक्रमसमायुक्तांल्लिपिस्थानेषु विन्यसेत्
Transliteration
purodyānaṃ tathā chāyākṣetramāhurmanīṣiṇaḥ / lipikramasamāyuktāṃllipisthāneṣu vinyaset
Translation
اہلِ دانش اسے پورودیان اور چھایاکشیتر کہتے ہیں۔ حروف کے ترتیب سے یکت اس نیاس کو حروف کے مقامات میں قائم کرے۔
Word by Word
पुरःin front; forward
पुरः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), उपसर्ग/क्रियाविशेषणार्थे (adverbial: ‘in front/forward’)
उद्यानम्garden
उद्यानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउद्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
तथाalso; likewise
तथा:
Sambandha/Anvaya (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), समुच्चय/अन्वयार्थे (adverb: ‘also/likewise’)
छायाshade; shadow
छाया:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रातिपदिक (stem) — समासपूर्वपद (first member of compound)
क्षेत्रम्field; area
क्षेत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
आहुःthey say; they call
आहुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
मनीषिणःthe wise (sages)
मनीषिणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (plural)
लिपिscript; letter
लिपि:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootलिपि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रातिपदिक — समासपूर्वपद (first member of compound)
क्रमorder; sequence
क्रम:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रातिपदिक — समासमध्यपद (middle member)
समायुक्तान्joined/arranged with the letter-sequence
समायुक्तान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-युज् (धातु) → समायुक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (plural); समासः: लिपिक्रम-समायुक्त (तत्पुरुष: ‘order-of-letters’ + ‘joined’)
लिपिscript; letters
लिपि:
Samāsa-aṅga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootलिपि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रातिपदिक — समासपूर्वपद (first member of compound)
स्थानेषुin the letter-places/positions
स्थानेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (plural); समासः: लिपि-स्थान (तत्पुरुष: ‘place of letters’)
विन्यसेत्should place/arrange
विन्यसेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-न्यस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)