Shloka 72
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
उत्तमा तत्त्वचिन्ता स्याज्जपचिन्ता तु मध्यमा / अधमा शास्त्रचिन्ता स्याल्लोकचिन्ताधमाधमा
Transliteration
uttamā tattvacintā syājjapacintā tu madhyamā / adhamā śāstracintā syāllokacintādhamādhamā
Translation
تتّو کی فکر سب سے اعلیٰ ہے، جپ کی فکر درمیانی ہے۔ محض شاستر کی فکر ادنیٰ ہے، اور دنیاوی فکر سب سے ادنیٰ تر ہے۔
Word by Word
उत्तमाbest
उत्तमा:
कर्ता-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘चिन्ता’ विशेषयति
तत्त्वचिन्ताcontemplation on reality
तत्त्वचिन्ता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतत्त्व + चिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तत्त्वस्य चिन्ता)
स्यात्would be/is to be
स्यात्:
क्रिया (Copula)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
जपचिन्ताattention to mantra-recitation
जपचिन्ता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजप + चिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जपस्य चिन्ता)
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/भेद (but)
मध्यमाmiddling/medium
मध्यमा:
कर्ता-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘जपचिन्ता’ विशेषयति
अधमाinferior
अधमा:
कर्ता-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअधम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘शास्त्रचिन्ता’ विशेषयति
शास्त्रचिन्ताpreoccupation with scriptures
शास्त्रचिन्ता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशास्त्र + चिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शास्त्रस्य चिन्ता)
स्यात्would be/is to be
स्यात्:
क्रिया (Copula)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
लोकचिन्ताworldly worry
लोकचिन्ता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootलोक + चिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य चिन्ता)
अधमाधमाmost inferior
अधमाधमा:
कर्ता-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअधम + अधम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः/पुनरुक्ति-प्रयोगः (अधमात् अपि अधमा = most inferior)