Shloka 71
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
श्रीगुरुं परतत्त्वाख्यं तिष्ठन्तं चक्षुरग्रतः / भाग्यहीना न पश्यन्ति सूर्यमन्धा इवोदितम्
Transliteration
śrīguruṃ paratattvākhyaṃ tiṣṭhantaṃ cakṣuragrataḥ / bhāgyahīnā na paśyanti sūryamandhā ivoditam
Translation
شری گرو جو پرتتّو کا روپ ہے، آنکھوں کے سامنے کھڑا ہو تب بھی بدقسمت اسے نہیں دیکھتے؛ جیسے اندھے طلوع ہوتے سورج کو نہیں دیکھتے۔
Word by Word
श्रीगुरुम्the venerable guru
श्रीगुरुम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootश्री-गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः
परतत्त्वाख्यम्called the Supreme Reality
परतत्त्वाख्यम्:
कर्म-विशेषण (Adjective of object)
TypeAdjective
Rootपर-तत्त्व-आख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (परं तत्त्वम् आख्यं यस्य/यः)
तिष्ठन्तम्standing
तिष्ठन्तम्:
कर्म-विशेषण (Qualifying the object)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्तरि कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चक्षुःof the eye
चक्षुः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासे पूर्वपद
अग्रतःin front
अग्रतः:
अधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (in front/before)
भाग्यहीनाःthe unfortunate
भाग्यहीनाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootभाग्य-हीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (भाग्येन हीनः)
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
पश्यन्तिsee
पश्यन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
सूर्यम्the sun
सूर्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अन्धाःblind people
अन्धाः:
उपमान (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपमान-रूपेण
इवlike
इव:
सम्बन्ध (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा
उदितम्risen
उदितम्:
कर्म-विशेषण (Adjective of object)
TypeAdjective
Root√उद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सूर्यम्’ विशेषयति