Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue

निर्गतं यद्गुरोर्वक्त्रात्सर्वं शास्त्रं तदुच्यते / निषिद्धमपि तत्कुर्याद्गुर्वाज्ञां नैव लङ्घयेत्

nirgataṃ yadgurorvaktrātsarvaṃ śāstraṃ taducyate / niṣiddhamapi tatkuryādgurvājñāṃ naiva laṅghayet

جو کچھ گرو کے منہ سے نکلے وہی سراسر شاستر کہلاتا ہے؛ اگرچہ ممنوع ہو تب بھی وہی کرے—گرو کی آج्ञا ہرگز نہ توڑے۔

nirgatamgone out, issued forth
nirgatam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnir + gam (धातु)
FormKṛdanta; भूतकृदन्त (क्त/क्तवत्-प्राय), Napumsaka, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; विशेषणम् (qualifying sarvam śāstram)
yatthat which
yat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
guroḥof the teacher
guroḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
vaktrātfrom the mouth
vaktrāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootvaktra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular
sarvamall
sarvam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; विशेषणम्
śāstramscripture/teaching
śāstram:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśāstra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
tatthat
tat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; निर्देशार्थ सर्वनाम
ucyateis called/said
ucyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLaṭ (लट्, Present), Prathama-puruṣa (3rd), Eka-vacana (Singular); कर्मणि-प्रयोग (passive)
niṣiddhamforbidden
niṣiddham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootni + sidh (धातु)
FormKṛdanta; भूतकृदन्त (क्त), Napumsaka, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; विशेषणम् (qualifying tat)
apieven
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvyaya; अपि-निपात (even/also)
tatthat (act/thing)
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
kuryātshould do
kuryāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्, Optative), Prathama-puruṣa (3rd), Eka-vacana (Singular); परस्मैपद
guru-ājñāmthe teacher's command
guru-ājñām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootguru + ājñā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (guroḥ ājñā)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormAvyaya; निषेध-निपात (negation)
evaindeed/at all
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; अवधारण-निपात (emphasis)
laṅghayetshould transgress
laṅghayet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootlaṅgh (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्, Optative), Prathama-puruṣa (3rd), Eka-vacana (Singular); परस्मैपद