Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue

नित्यार्चनं दिवा कुर्याद्रात्रौ नैमित्तिकार्चनम् / उभयोः काम्यकर्मा स्यादिति शास्त्रस्य निश्चयः

nityārcanaṃ divā kuryādrātrau naimittikārcanam / ubhayoḥ kāmyakarmā syāditi śāstrasya niścayaḥ

دن میں نِتیہ ارچن کرے اور رات میں نَیمِتّک ارچن۔ دونوں میں کامیہ کرم (مراد کے پھل کے لیے) بھی ہو سکتا ہے—یہی شاستر کا فیصلہ ہے۔

nitya-arcanaṃdaily worship
nitya-arcanaṃ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnitya (प्रातिपदिक) + arcana (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन); karmadhāraya: nityam arcanaṃ = daily worship
divāby day
divā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootdivā (अव्यय)
FormAvyaya; adverb of time (कालवाचक-अव्यय)
kuryātone should do
kuryāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्/optative), Prathama-puruṣa (3rd/प्रथमपुरुष), Ekavacana (एकवचन); parasmaipada
rātrauat night
rātrau:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Saptamī (7th/सप्तमी), Ekavacana (एकवचन) (Vedic/usage form rātrau for rātryām)
naimittika-arcanaṃoccasional (ritual) worship
naimittika-arcanaṃ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnaimittika (प्रातिपदिक) + arcana (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन); karmadhāraya: nimittam āśritya = occasional/for a cause
ubhayoḥof both (of the two)
ubhayoḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootubhaya (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठī), Dvivacana (द्विवचन)
kāmya-karmāa desire-motivated act
kāmya-karmā:
Karta (कर्ता) / Predicative (विधेय)
TypeNoun
Rootkāmya (प्रातिपदिक) + karman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); karmadhāraya: kāmyam karma = desire-motivated act
syātwould be/is to be
syāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्/optative), Prathama-puruṣa (3rd/प्रथमपुरुष), Ekavacana (एकवचन)
itithus
iti:
Quotation marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle (इत्यर्थक-अव्यय)
śāstrasyaof the scripture
śāstrasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśāstra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठī), Ekavacana (एकवचन)
niścayaḥthe conclusion/decision
niścayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootniścaya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)