Shloka 75
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
यदा कदाचित्स्तुतिनिन्दनादौ निन्दन्तु लोकाः स्तुवतां जनो वा / इति स्वरूपं सुधिया समीक्ष्य विषादखेदौ न भजेत्प्रपन्नः
Transliteration
yadā kadācitstutinindanādau nindantu lokāḥ stuvatāṃ jano vā / iti svarūpaṃ sudhiyā samīkṣya viṣādakhedau na bhajetprapannaḥ
Translation
کبھی تعریف و ملامت کے موقع پر لوگ ملامت کریں یا تعریف کرنے والے تعریف کریں—یہ دنیا کی فطرت ہے؛ اسے دانائی سے دیکھ کر پناہ لینے والا رنج و ملال نہ کرے۔
Word by Word
यदाwhen
यदा:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal conjunction/adverb)
कदाचित्at some time
कदाचित्:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; अनियतकालवाचक (at some time)
स्तुति-निन्दन-आदौin (matters of) praise and blame, etc.
स्तुति-निन्दन-आदौ:
Adhikarana (अधिकरण/Occasion)
TypeNoun
Rootस्तुति (प्रातिपदिक) + निन्दन (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्वन्द्वसमास (स्तुति च निन्दनं च) + ‘आदि’; ‘in praise/blame etc.’
निन्दन्तुlet (them) blame
निन्दन्तु:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√निन्द् (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
लोकाःpeople
लोकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्तुवताम्of those praising
स्तुवताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeVerb
Root√स्तु (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle) ‘स्तुवत्’; षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘of those who praise’
जनःa person/people
जनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाor
वा:
Prakaraṇa (प्रकरण/Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्प (disjunction ‘or’)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/निश्चयार्थक
स्वरूपम्the true nature (of it)
स्वरूपम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सुधियाwith clear intelligence
सुधिया:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootसुधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘with good understanding’
समीक्ष्यhaving reflected
समीक्ष्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Converb)
TypeVerb
Rootसम्+ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having considered/observed’
विषाद-खेदौdespondency and distress
विषाद-खेदौ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootविषाद (प्रातिपदिक) + खेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; द्वन्द्वसमास (विषादश्च खेदश्च)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
भजेत्should resort to/experience
भजेत्:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√भज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रपन्नःthe surrendered person
प्रपन्नः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्र√पद् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past participle) ‘one who has taken refuge/surrendered’