Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration

Lalitopākhyāna

तयोरेव समुत्पन्नो भैरवः क्रोधसंयुतः / मूर्धानमेकं चिच्छेद नखेनैव तदा विधेः / हाहेति तत्र सर्वे ऽपि क्रन्दन्तश्च पलायिताः

tayoreva samutpanno bhairavaḥ krodhasaṃyutaḥ / mūrdhānamekaṃ ciccheda nakhenaiva tadā vidheḥ / hāheti tatra sarve 'pi krandantaśca palāyitāḥ

انہی سے غضب ناک بھیروں پیدا ہوئے۔ انہوں نے اپنے ناخن سے برہما کا ایک سر کاٹ دیا۔ وہاں موجود سب لوگ 'ہائے ہائے' کرتے ہوئے بھاگ کھڑے ہوئے۔

tayoḥof those two
tayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Dual (द्विवचन)
evaindeed
eva:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
samutpannaḥarisen
samutpannaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-ut-√pad (धातु)
FormPast passive participle (क्त/कृदन्त), Masculine, Nominative (1st), Singular; ‘arisen/produced’
bhairavaḥBhairava
bhairavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhairava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
krodha-saṃyutaḥjoined with anger
krodha-saṃyutaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkrodha + saṃyuta (प्रातिपदिक; क्रोध + संयुत)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; ‘endowed with anger’ (तृतीया-तत्पुरुष) qualifying bhairavaḥ
mūrdhānamhead
mūrdhānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
ekamone
ekam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular; qualifying mūrdhānam
cicchedacut off
ciccheda:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√chid (धातु)
FormLiṭ (Perfect/लिट्), Parasmaipada, 3rd Person, Singular; ‘cut off’
nakhenawith (his) nail
nakhena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnakha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
evaindeed/just
eva:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
tadāthen
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक-अव्यय)
vidheḥof Brahmā
vidheḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvidhātr̥/vidhi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; ‘of the Creator (Brahmā)’
hāhāalas! alas!
hāhā:
Vākyāṅga (वाक्याङ्ग)
TypeIndeclinable
Roothāhā (अव्यय)
FormExclamation/interjection (उद्गार-अव्यय)
itithus
iti:
Vākyaprayojaka (वाक्यप्रयोजक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात)
tatrathere
tatra:
Deśa/Adhikaraṇa (देश/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormLocative adverb (देशवाचक-अव्यय)
sarveall (of them)
sarve:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
apieven/also
api:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात), ‘also/even’
krandantaḥcrying
krandantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√krand (धातु)
FormPresent active participle (शतृ/कृदन्त), Masculine, Nominative, Plural; ‘crying’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक-अव्यय)
palāyitāḥfled away
palāyitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpalāyita (प्रातिपदिक; √palāy)
FormPast passive participle used in active sense (क्त/कृदन्त), Masculine, Nominative, Plural; ‘having fled’