Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration

Lalitopākhyāna

हयग्रीव उवाच अत्र स्थितापि सर्वेषां हृदयस्था घटोद्भव / तत्तत्कर्मानुरूपं सा प्रदत्ते देहिनां फलम्

hayagrīva uvāca atra sthitāpi sarveṣāṃ hṛdayasthā ghaṭodbhava / tattatkarmānurūpaṃ sā pradatte dehināṃ phalam

ہَیَگریو نے کہا— اے گھٹودبھَو (اگستیہ)، وہ یہاں موجود ہو کر بھی سب کے دلوں میں مقیم ہے۔ وہ جانداروں کو اُن کے اپنے اپنے کرم کے مطابق پھل عطا کرتی ہے۔

hayagrīvaḥHayagrīva
hayagrīvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothayagrīva (हयग्रीव) (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person, Singular, Parasmaipada
atrahere
atra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
FormAdverb of place (देशवाचक-अव्यय)
sthitāsituated
sthitā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√sthā (स्था धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त-कृदन्त); Feminine, Nominative, Singular; qualifies 'sā'
apieven, also
api:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात) meaning 'even/also'
sarveṣāmof all
sarveṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarva (सर्व) (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6), Plural
hṛdaya-sthāabiding in (their) hearts
hṛdaya-sthā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roothṛdaya (हृदय) + sthā (स्था, √sthā-प्रत्ययान्त प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1), Singular; 'dwelling in the heart'
ghaṭa-udbhavaO Pot-born (Agastya)
ghaṭa-udbhava:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootghaṭa (घट) + udbhava (उद्भव) (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8), Singular; epithet of Agastya ('born from a pot')
tat-tat-karma-anurūpamaccording to each one’s actions
tat-tat-karma-anurūpam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Roottat (तत्) + tat (तत्) + karma (कर्म) + anurūpa (अनुरूप) (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2), Singular; adverbial accusative qualifying distribution; 'according to each deed'
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1), Singular
pradattebestows, grants
pradatte:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√dā (दा धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person, Singular, Ātmanepada (आत्मनेपद)
dehināmof embodied beings
dehinām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdehin (देहिन्) (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6), Plural
phalamfruit, result
phalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootphala (फल) (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2), Singular