Shloka 20
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
उन्मील्य नयने पश्चात्पार्वती स्वपुरः स्थिताम् / बालार्कायुतसंकाशां सर्वाभरणभूषिताम्
Transliteration
unmīlya nayane paścātpārvatī svapuraḥ sthitām / bālārkāyutasaṃkāśāṃ sarvābharaṇabhūṣitām
Translation
پھر پاروتی نے آنکھیں کھول کر اپنے سامنے کھڑی دیوی کو دیکھا؛ وہ نوخیز سورج کی مانند درخشاں اور تمام زیورات سے آراستہ تھیں۔
Word by Word
unmīlyahaving opened
unmīlya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootunmīl (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), धातु: उन्मील्, अव्ययभावे प्रयोगः; ‘having opened’
nayane(her) eyes
nayane:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnayana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/कर्म (2nd case), द्विवचन; ‘the two eyes’
paścātafterwards
paścāt:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpaścāt (अव्यय)
Formअव्यय, काल/क्रमवाचक क्रियाविशेषण (adverb of sequence)
pārvatīPārvatī
pārvatī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpārvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; proper noun
sva-puraḥin front of herself
sva-puraḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsva (प्रातिपदिक) + puraḥ (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्यय ‘पुरः’ (in front) उपपद; अर्थः ‘in one’s own presence/in front of oneself’
sthitāmstanding/placed
sthitām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsthā (धातु)
Formक्त (past passive participle), धातु: स्था; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; qualifies an implied feminine object (e.g., devīṃ/tāṃ)
bāla-arka-āyuta-saṃkāśāmradiant like ten thousand rising suns
bāla-arka-āyuta-saṃkāśām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbāla (प्रातिपदिक) + arka (प्रातिपदिक) + āyuta (प्रातिपदिक) + saṃkāśa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (determinative); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘having the appearance like ten-thousand young suns’
sarva-ābharaṇa-bhūṣitāmadorned with all ornaments
sarva-ābharaṇa-bhūṣitām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + ābharaṇa (प्रातिपदिक) + bhūṣita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; ‘सर्वैः आभरणैः भूषिता’ इति; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; क्त (PPP) from √bhūṣ