Shloka 104
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
साम्राज्यसूचकं पुंसां त्रयाणामपि सिद्धिदम् / प्राङ्मुखी तत्र वर्ते ऽहं महासिंहासनेश्वरी
Transliteration
sāmrājyasūcakaṃ puṃsāṃ trayāṇāmapi siddhidam / prāṅmukhī tatra varte 'haṃ mahāsiṃhāsaneśvarī
Translation
وہ مقام مردوں کے لیے سلطنت کی علامت ہے اور تینوں (پُروشارتھ) کی بھی سِدھی دینے والا ہے؛ وہاں میں مشرق رُخ ہو کر مہا سنگھاسن کی ایشوری کے طور پر विराजमान ہوں۔
Word by Word
साम्राज्यसूचकम्indicating imperial sovereignty
साम्राज्यसूचकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसाम्राज्य + सूचक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुषः—साम्राज्यं सूचयति इति (indicative of sovereignty); (अत्र) कामकोष्ठम् इत्यस्य विशेषणम्
पुंसाम्of men
पुंसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपुंस्/पुम्स् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
त्रयाणाम्of three
त्रयाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; पुंसाम् इति विशेषणम्
अपिalso
अपि:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
सिद्धिदम्granting success/accomplishment
सिद्धिदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसिद्धि + द (प्रातिपदिक; from √दा with -द giving)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः—सिद्धिं ददाति इति; (अत्र) कामकोष्ठम् इत्यस्य विशेषणम्
प्राङ्मुखीfacing east
प्राङ्मुखी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राङ् + मुखिन्/मुखी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अव्ययीभावः—प्राङ् (पूर्वदिक्) + मुखी = east-facing
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
वर्तेI remain/abide
वर्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
महासिंहासनेश्वरीthe sovereign lady of the great throne
महासिंहासनेश्वरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + सिंहासन + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः—महति सिंहासने ईश्वरी (queen/lady of the great throne)