Shloka 73
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
वंशे तु यस्य कस्यापि भवेदेष मनुर्यदि / तद्वंश्याः सर्व एव स्युर्मुक्तास्तृप्ता न संशयः
Transliteration
vaṃśe tu yasya kasyāpi bhavedeṣa manuryadi / tadvaṃśyāḥ sarva eva syurmuktāstṛptā na saṃśayaḥ
Translation
اگر کسی کے بھی خاندان میں یہ منو پیدا ہو جائے تو اس خاندان کے سب لوگ نجات یافتہ اور سیراب ہو جاتے ہیں—اس میں کوئی شک نہیں۔
Word by Word
वंशेin a lineage
वंशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अन्वय/विरोध
यस्यof whom/whose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (relative)
कस्यापिof anyone at all
कस्यापि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; अनिश्चित (indefinite: of anyone)
भवेत्should be/occur
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (apposition to ‘एषः’)
यदिif
यदि:
Hetu/Condition (निमित्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्त (conditional conjunction)
तद्-वंश्याःhis descendants
तद्-वंश्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वंश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृपद (descendants of that one)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समुच्चय (all)
एवindeed/only
एव:
Niyamaka (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
स्युःwould be
स्युः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
मुक्ताःliberated
मुक्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्त (प्रातिपदिक; मुच् धातोः क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेयविशेषण (predicate adjective)
तृप्ताःsatisfied/content
तृप्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृप्त (प्रातिपदिक; तृप् धातोः क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेयविशेषण
नno/not
न:
Pratishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate: ‘there is no doubt’)