Shloka 89
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
नीलोत्पलैश्च कह्लारैरम्लानैरतिसौरभैः / वास्यमानं सदा हृद्यं शीतलं लघु निर्मलम्
Transliteration
nīlotpalaiśca kahlārairamlānairatisaurabhaiḥ / vāsyamānaṃ sadā hṛdyaṃ śītalaṃ laghu nirmalam
Translation
نیلے کنول اور کہلار کے پھولوں سے—جو نہ مُرجھائے اور نہایت خوشبودار تھے—وہ ہمیشہ معطر رہتا؛ دل پسند، ٹھنڈا، ہلکا اور پاکیزہ تھا۔
Word by Word
नीलोत्पलैःwith blue lotuses
नीलोत्पलैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootनील-उत्पल (प्रातिपदिक; नील + उत्पल)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः (नीलानि उत्पलानि)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कह्लारैःwith kahlāra-lotuses
कह्लारैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकह्लार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; नाम (a kind of lotus)
अम्लानैःunwithered
अम्लानैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootअम्लान (प्रातिपदिक; अ- + म्लान)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying the flowers)
अतिसौरभैःwith very fragrant (ones)
अतिसौरभैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootअति-सौरभ (प्रातिपदिक; अति + सौरभ)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; अव्ययीभाव-समासः (अति = excessively)
वास्यमानम्being perfumed/scented
वास्यमानम्:
Karma (कर्म/Object; being perfumed)
TypeVerb
Root√वास् (धातु) + यमान (कृदन्त-प्रत्यय; कर्मणि वर्तमानकाले)
Formकर्मणि वर्तमानकृदन्त (present passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘वास्यते’ इति
सदाalways
सदा:
Kala (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
हृद्यम्pleasing to the heart
हृद्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootहृद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
शीतलम्cool
शीतलम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootशीतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
लघुlight
लघु:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootलघु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
निर्मलम्pure, spotless
निर्मलम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootनिर्मल (प्रातिपदिक; निर् + मल)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (मलरहितम्)