Previous Verse
Next Verse

Shloka 74

दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्

Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds

सर्वेषामपि शालानां मूलं योजनसंमितम् / पद्माटवीस्थलं वक्ष्ये सावधानो मुने शृणु

sarveṣāmapi śālānāṃ mūlaṃ yojanasaṃmitam / padmāṭavīsthalaṃ vakṣye sāvadhāno mune śṛṇu

تمام شالاؤں کی بنیاد ایک یوجن کے برابر ہے۔ اب میں پدماٹوی کا مقام بیان کروں گا؛ اے مُنی، ہوشیار ہو کر سنو۔

sarveṣāmof all
sarveṣām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
apialso
api:
Emphasis (बल)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात)
śālānāmof the halls
śālānām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśālā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
mūlambase, foundation
mūlam:
Karta (कर्ता) / Subject
TypeNoun
Rootmūla (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा) or Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); here as subject with implied 'asti'
yojana-saṃmitammeasuring a yojana
yojana-saṃmitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of mūlam
TypeAdjective
Rootyojana (प्रातिपदिक) + saṃmita (कृदन्त; √mā/मा with sam-)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा) or Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); past participial adjective 'measured'; तत्पुरुषः (yojanena saṃmitam)
padma-āṭavī-sthalamthe site/ground of the Padma-grove
padma-āṭavī-sthalam:
Karma (कर्म) of vakṣye
TypeNoun
Rootpadma (प्रातिपदिक) + āṭavī (प्रातिपदिक) + sthala (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); तत्पुरुषः—'the ground/place of the Padma-forest'
vakṣyeI shall describe
vakṣye:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच्)
FormLuṭ (लुट्, periphrastic future), 1st person (उत्तमपुरुष), Singular (एकवचन)
sāvadhānaḥattentive
sāvadhānaḥ:
Sambodhana-viśeṣaṇa (सम्बोधन-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsāvadhāna (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); used as संबोधनार्थे/qualifying listener by sense
muneO sage
mune:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
śṛṇulisten
śṛṇu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (श्रु)
FormLoṭ (लोट्, imperative), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन)