Shloka 59
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
अथ चन्द्रस्य शालस्यान्तरे मारुतयोजने / शृङ्गारो नाम शालो ऽस्ति चतुर्योजनमुच्छ्रितः
Transliteration
atha candrasya śālasyāntare mārutayojane / śṛṅgāro nāma śālo 'sti caturyojanamucchritaḥ
Translation
پھر چاند کے شال کے اندر، ایک مارُت‑یوجن کے فاصلے پر ‘شرِنگار’ نام کا شال ہے، جو چار یوجن بلند ہے۔
Word by Word
अथthen/now
अथ:
सम्बन्ध (discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, आरम्भ/अनन्तरार्थक (sequencing particle)
चन्द्रस्यof the Moon
चन्द्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
शालस्यof the hall/mansion
शालस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
अन्तरेinside/within
अन्तरे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
मारुतयोजनेin a (measure of) yojana called 'māruta' / within the māruta-yojana
मारुतयोजने:
अधिकरण (Location/measure context)
TypeNoun
Rootमारुत + योजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भाव (मारुत-योजन = 'wind-measure' i.e., a yojana measure)
शृङ्गारःŚṛṅgāra (name)
शृङ्गारः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootशृङ्गार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
नामnamed
नाम:
सम्बन्ध (appositive marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय, नामनिर्देशार्थक (quotative/namely)
शालःa hall/mansion
शालः:
कर्ता-समानााधिकरण (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootशाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
अस्तिis/exists
अस्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
चतुर्योजनम्four yojanas (in extent)
चतुर्योजनम्:
परिमाण (measure/extent)
TypeAdjective
Rootचतुर् + योजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समास (चत्वारि योजनानि) परिमाणवाचक
उच्छ्रितःraised/high
उच्छ्रितः:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootउद् + श्रि (धातु) → उच्छ्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) √श्रि/श्रय् (उन्नतौ) with उपसर्ग उद्-